Zondagavond, op weg naar huis. We geven een ons onbekende man vanuit Zaandam een lift. Hij is in Israël geboren en getogen, maar blijkt nu bij mij om de hoek in de Amsterdamse Jordaan te wonen. “Weet je dat Matti Caspi is overleden?” vraag ik de man die ik net een uurtje ken. “Wat? Echt? Hij was toch nog best jong?” Caspi overleed op 76-jarige leeftijd in het Ichilov-ziekenhuis in Tel Aviv aan de gevolgen van kanker. Ik begin zachtjes Hine, hine te neuriën, een van zijn legendarische, tientallen keren gecoverde liedjes. De man achter in de auto doet mee, hier en daar komen flarden van de tekst terug.
Iedereen die Israël een beetje kent, kent Matti Caspi. Zijn songs zijn voor velen onlosmakelijk verbonden aan samen zingen bij het kampvuur op een zomerse avond. Caspi’s onmiskenbare, warme timbre, met een even sensuele als melancholieke intonatie, gaf je het gevoel dat het allemaal wel goed zou komen met de wereld. De zanger, musicus, tekstschrijver, componist en arrangeur schreef meer dan duizend songs die niet alleen door hem, maar ook door andere grootheden van de Israëlische muziek werden vertolkt. Nu en dan maakte hij een uitstapje met de baton; zo dirigeerde hij tijdens het Eurovisie Songfestival in Den Haag in 1976 het Nederlandse Metropole Orkest bij de Israëlische inzending.
Bossanova
Opgegroeid in kibboets Hanita aan de Libanese grens, smeekte Matityahu Caspi als kind zijn ouders al om muzieklessen. Hij zoog allerlei muziekgenres in zich op, van klassieke muziek tot rock en zeker de Braziliaanse bossanova, die duidelijk doorklinkt in onder meer Hine Hine. Hij werd kort na zijn terugkeer uit het leger ontdekt door die andere muzikale vedette, Arik Einstein. Caspi’s ster rees bij een breder publiek toen hij tijdens de Jom Kippoeroorlog met Leonard Cohen door het land toerde. Caspi en Cohen zagen in de Sinaï gewonde soldaten terugkomen van het front, enkele uren nadat ze voor de mannen hadden opgetreden. Ze bedachten zich geen moment en hielpen de gewonden te evacueren naar een veldhospitaal.
Gevoelsmatig contrair aan zijn muziek verliep Caspi’s privéleven stormachtig en stond hij bekend om zijn uitgesproken maatschappelijke standpunten. Zijn tweede huwelijk met actrice Doreen Lubetzky waaruit twee kinderen voortkwamen, liep op de klippen toen hij in 1990 Raquel Wenger ontmoette. Het stel emigreerde naar Canada en trouwde in 1994 in Californië. Uit dit huwelijk kwamen ook twee kinderen voort, maar toen het gezin een paar jaar later naar Israël terugkeerde, bleken de rabbijnen een verrassing voor de Caspi’s in petto te hebben. Zij stelden dat er nog helemaal geen get (scheidingsakte) met Doreen was overeengekomen. De geestelijken, die in Israël waken over de huwelijksformaliteiten, beschuldigden hem van bigamie.
Verzet
Het werd een slepende affaire die tot 2004 zou duren en het kwam de zanger uiteindelijk op een voorwaardelijke straf en een kleine boete te staan. Woedend was Caspi in de coronacrisis over de Israëlische lockdownrestricties. ‘Fascistische maatregelen’ noemde hij ze, wat hem door de regering niet in dank werd afgenomen. Hij week zelfs enige tijd uit naar Italië, volgens eigen zeggen om zijn ‘mentale gezondheid’ te behouden.
In 2025 bleek Caspi ernstig ziek, de eerder geconstateerde kanker was uitgezaaid. “Ik zal het gevecht op alle mogelijke manieren aangaan, zal me er tot het einde koppig tegen verzetten,” liet hij weten. Er werd zelfs een crowdfunding-actie opgezet die anderhalf miljoen dollar opleverde. Daarmee kon hij experimentele behandelingen bekostigen die niet waren opgenomen in het Israëlische ziekenfondspakket. Maar dit jaar verloor hij op 8 februari toch de strijd. “Het licht in ons leven is gedoofd,” verklaarde zijn familie in het bericht waarin ze zijn dood aankondigden.
President Isaac Herzog sprak meteen zijn condoleances uit. Hij noemde Caspi een van de grootste Israëlische componisten van onze generatie: “Wat overblijft zijn zijn meesterlijke werken, met melodieën die zijn prachtige teksten omlijstten en voor de eeuwigheid bewaarden.” Volgens de president bepaalde Caspi decennialang de Israëlische muziek: “Matti Caspi is niet meer, maar zijn bijdrage aan Israëlische muziek en onze levens blijft aanwezig, en zullen de culturele wereld generaties lang blijven vergezellen.”
Caspi werd maandag onder belangstelling van duizenden fans en vele muzikale collega’s te ruste gelegd in Kfar Saba.
