Het is verbazingwekkend hoeveel een mens in één leven kan doen. Tegenwoordig zien we dat minder, ondanks de Elon Musks van onze wereld, misschien omdat we zoveel afleiding hebben waarmee we onze vrije tijd vullen. De grote mannen en vrouwen van de negentiende eeuw hadden geen smartphones, sociale media of streamingdiensten. Zij deden gewoon … dingen.
Een voorbeeld in die categorie doeners is Marcus Samuel. De familie Samuel was een Joods geslacht uit Bagdad dat zich in Londen gevestigd had. Marcus werd geboren op 5 november 1853 in Whitechapel, later berucht als de wijk waar Jack the Ripper zou toeslaan. Hij was de zoon van Abigail Moss en een vader met dezelfde naam als hij. Senior dreef een curiosawinkel die steeds succesvoller werd en zich ontwikkelde tot een import-exportbedrijf. Na een studie in Parijs en Brussel volgden Marcus junior en zijn jongere broer Samuel, die later Lagerhuislid voor de Conservatieven zou worden, hun vader op in het familiebedrijf. Maar het duo pakte de zaken veel groter aan. De broers richtten zich op de Oost-Aziatische markt die zich in de tweede helft van de negentiende eeuw steeds meer begon te openen voor westerse zakenlieden.
De Rothschilds
Marcus Samuel leende grote sommen geld aan Japan, waarmee het keizerrijk zijn industrialisering financierde. Vervolgens verdiende hij aan de export van kolen naar het land van de rijzende zon . Eigenlijk financierde Samuel dus de aankoop van zijn eigen producten, waardoor hij dubbel aan dezelfde handel verdiende.
Nu de Samuels in de transportindustrie zaten, werden zij benaderd door een ander rijk Joods geslacht, de Franse tak van de Rothschilds. Die hadden in 1891 de rechten verworven op olievelden in de noordelijke Kaukasus, maar hadden geen manier om het zwarte goud naar Oost-Azië te vervoeren. Marcus Samuel wist de oplossing: het in 1869 geopende Suezkanaal. Daar bleef het niet bij, hij was een van de eerste ondernemers die een nieuw soort transportschip bedacht: de olietanker. In tegenstelling tot de bestaande schepen die olie vervoerden in containers aan boord, kwam Samuel met het idee dat de olie direct het ruim in- en uitgepompt kon worden. Dat vergrootte de capaciteit en de veiligheid. Bovendien bedacht hij een methode om het ruim schoon te maken, zodat het op de terugreis gevuld kon worden met goederen voor de westerse markt.
Koninklijke Olie
Ondanks een antisemitische lastercampagne tegen Samuels uitvinding door het concurrerende Standard Oil – het tegenwoordige Esso – werd de olietanker een enorm succes. Samuel bouwde er een stuk of tien, die hij alle naar schelpen vernoemde, een product dat zijn vader had verkocht en waar Marcus in zijn jeugd een speciale liefde voor had opgevat. Dus was het logisch dat hij zijn olietransport-bedrijf Shell noemde. In 1907 fuseerde Samuels bedrijf met het vooral in Nederlands-Indië actieve Koninklijke Olie om de Royal Dutch Shell Group te vormen. De rest is geschiedenis, zoals men zegt.
Samuel vernoemde zijn olietankers naar schelpen die zijn vader verkocht in zijn curiosawinkel
Al deze economische successen zorgden ervoor dat Samuel snel door de rangen van de Britse adel opstoomde. Van ridder Sir Marcus Samuel (1898), via baronet (1903) en baron (1921) naar burggraaf: First Viscount Lord Bearsted (in 1925). Bij zulke titels hoort een passende stulp, dus kocht Samuels in 1895 het landgoed Mote in Maidstone in het graafschap Kent. En passant werd Samuel de eerste Joodse Lord Mayor van Londen, niet te verwarren met het meer politieke ‘gewone’ burgemeesterschap van de Britse hoofdstad. Daarnaast was Samuel gemeenteraadslid, Sheriff of London (vertegenwoordiger van de vorst) en rechter in Kent. Romantisch was hij ook nog: zijn vrouw Fanny Benjamin, met wie hij vier kinderen had, stierf op 16 januari 1927. Marcus volgde haar op de 17e het graf in, slechts enkele uren later.