Molajs

Hier dan het eerste dagboek van het nieuwe maatschappelijke jaar. Nog nooit heb ik zoveel nieuwjaarswensen ontvangen, een piepklein deel per post (bestaat dus nog!), maar 99 procent gewoon per e-mail en Whatsapp. Maar, zo hoor ik u vragen, ‘doen jullie dan wel aan het gewone Nieuwjaar?’.  Maar laat ik nu net enige dagen geleden een videoboodschap hebben ontvangen waarin rabbi Ari Raskin, familie van mijn Blouma, vertelt dat zijn grootvader, rabbi J.J. Hecht, familie van mijn schoondochter, had verteld dat zijn broer had vernomen uit zeer betrouwbare bron dat de befaamde chassidische rabbijn Levi Jitschok uit Bardichev (Oekraïne) op 1 januari iedereen een ‘gelukkig Nieuwjaar’ wenste, gebaseerd op psalm 87:6.

Mijn eerste publieke optreden in 2026 was op nieuwjaarsdag voor de sjoel van Apeldoorn. Jaarlijks wordt er in Apeldoorn de Vredeswandeling georganiseerd door de Gemeenschap van Sant’Egidio. Nou ben ik best een duidelijk tegenstander van zogenaamde oecumenische diensten of oecumenische studiebijeenkomsten, maar Chanoeka is nog maar net achter ons en dus voelde ik nog duidelijk de opdracht om de strijd tegen duisternis niet binnenskamers te houden, maar te delen met de samenleving in haar volle breedte en ook mijn stem waar mogelijk te laten horen bijvoorbeeld tegen abortus, tegen vuurwerk, tegen secularisatie en zo kan ik nog een paar ‘tegens’ opnoemen die niet per se als religieus bestempeld hoeven te worden. Maar los van de vele ‘tegens’, waartegen ik graag in gezamenlijkheid met ‘andersdenkenden’ demonstreer, ben ik duidelijk vóór Molajs  voor alle volkeren van Gods aarde en toog ik dus vanuit de Chanoekagedachte op nieuwjaarsdag naar Apeldoorn. Wellicht kunt u Molajs niet helemaal plaatsen. Troost u, want ik snapte er in eerste instantie ook even helemaal niets van. Hoe (ver)loopt die Vredeswandeling? Die begint en eindigt bij de kerk, gaat dan naar de synagoge, waar ik de vredeslopers jaarlijks toespreek, dan naar het monument ter nagedachtenis aan de elfduizend Apeldoornse mannen die op deze plek werden samengedreven door de bezetter. 4,5 duizend werden in veewagens afgevoerd naar een werkkamp in Duitsland. Velen van hen hebben dat niet overleefd. 

Na een korte overdenking werd de Vredeswandeling vervolgd naar de moskee. Jaarlijks spreekt een imam de vrededemonstranten toe, maar helaas lukte dat dit jaar niet vanwege, zo werd mij verteld, een ‘technisch’ probleem. Jammer, dacht ik, maar het is wat het is en hopelijk zal het ‘technische’ probleem volgend jaar opgelost zijn en doet de imam weer gewoon mee.  Ik zal dan meelopen tot de moskee om de imam te horen en de imam zal naar de synagoge komen om naar mij te luisteren. De Vredeswandeling gaat namelijk niet over politiek, maar uitsluitend over vrede-SJALOM voor alle volkeren van Gods aarde. 

Vorige jaren werden er naast de borden met het woord vrede in vele talen, ook de namen getoond van de talloze brandhaarden die de mensheid troffen en treffen. Dit jaar zag ik geen bordjes met daarop de namen van de brandhaarden, maar uitsluitend bordjes met het woord vrede. De meeste talen kon ik ontcijferen, maar één bordje, nota bene in Hebreeuwse letters, kon ik niet plaatsen. Als ik de Joodse letters van rechts naar links las, zoals het Hebreeuws wordt geschreven en gelezen, stond er Molajs, maar toen ik er even iets anders tegenaan keek, namelijk van links naar rechts, dus in de Nederlandse leesrichting, werd het me duidelijk: Sjalom. 

Maar verder een prima, indrukwekkende en inspirerende Vredesmars met onder andere Fred de Graaf, de voormalige burgemeester van Apeldoorn en voormalige voorzitter van de Eerste Kamer. Een mooi begin van een nieuw jaar: een non-politieke pro-vrededemonstratie in een wereld die bol staat van oorlog, vervolging, etnische zuiveringen en waarin miljoenen medemensen op de vlucht zijn. De demonstratie van zo’n honderd gelijkgestemden oogde bijna irrealistisch. 

Op sjabbat werd in alle synagogen ter wereld (éénheid!) het eerste boek van de vijf boeken Mozes, de Tora, beëindigd. Genesis/Beresjiet is het boek van de aartsvaders, die ons tonen en de kracht geven om onder alle omstandigheden geestelijk te overleven. En nu, aanstaande sjabbat, beginnen we Sjemot, de slavernij in Egypte. En hoewel we ons niet meer letterlijk in Egypte bevinden, zit het Joodse volk, zelfs in Israël, geflankeerd door bijna alle volkeren der aard, nog steeds in een diep ballingschap in een wereld vol onvrede, vijandigheid, vernietigende oorlogen, onbeschrijfelijke drama’s.

Uitgaande sjabbat, na nacht uiteraard, stond Urk op mijn programma. Honderden kwamen bijeen in de Koningshof op Urk om te luisteren naar “De waarheid achter Israël”.  Al meer dan twee jaar wordt er iedere donderdagavond een Solidariteitswandeling gelopen van het stadhuis van Amersfoort naar de synagoge. Een privé-initiatief dat ook andere plaatsen heeft geïnspireerd om een lokale Solidariteitswandeling wekelijks te organiseren. Maar de wandeling heeft inmiddels ook geleid tot een groepsreis naar Israël en als gevolg daarvan werd er nu op Urk een “De waarheid achter Israël-bijeenkomst” georganiseerd. Daarom belandde ik op Urk om de Israëlfans toe te spreken en te bedanken voor hun steun voor Israël en hun strijd tegen antisemitisme, want antizionisme en antisemitisme zijn weliswaar theoretisch niet hetzelfde, maar in de praktijk zijn het synoniemen. Maar de “Waarheid achter Israël-bijeenkomst” beperkt zich niet tot Urk. Komende dagen mag ik ook onze vrienden toespreken in Barneveld (helemaal vol!) en in Apeldoorn. Er zijn ook elders in den lande nog een paar bijeenkomsten, maar daar zal ik niet aanwezig zijn omdat, zoals dat zo mooi klinkt, mijn agenda dat niet toelaat.

Een mooi begin van 2026, terwijl de spanning in de wereld zienderogen groeit, het antisemitisme mondiaal meer en meer tot het normaal behoort en ik vanaf mijn computerstoel prachtige sneeuwvlokken zie neerdalen die een wit en vredig tapijt vormen en de alledaagse spanningen liefdevol bedekken en onzichtbaar maken, helaas tijdelijk.