IIk woon sinds begin januari officieel vijf jaar in Israël. Mijn eerste lustrum! Wat ik allemaal niet heb overleefd: lockdown, een dubbele hernia en de bijbehorende ambulancerit, 7 oktober en alle daaropvolgende ellende en de eerste oorlog met Iran. Ik hoop met hart en ziel dat die eerste Iranoorlog de laatste blijft, maar niemand die dat kan voorspellen. Het minimale voordeel daarvan is dat ik in elk geval weet hoe ik met een volgende zou moeten omgaan. Het dagelijks leven gaat voor de meeste mensen door. Ik schrijf momenteel in een van mijn lievelingscafés, waar de clientèle afgezien van het aantal keppels onder de mannen nog aardig voor die van een Amsterdamse gelegenheid zou kunnen doorgaan. Studenten en jonge werkenden zitten hard te typen aan hoge tafels en drinken prijzige haverlattes. Elke dag waarop wij met z’n allen kunnen genieten is weer een kleine overwinning op de ayatollah.
Demonstratie
Gisteren vertrok ik extra vroeg van kantoor, nadat mijn collega me had gewaarschuwd voor de zoveelste demonstratie. Ik hield mijn hart vast: we hadden toch al geen rustige dagen achter de rug na het drama van de twee overleden baby’s in een overvolle, illegale Jeruzalemse kinder-opvang. Toen het hof aanvankelijk oordeelde dat er een lijkschouwing moest komen, ontstond er een pandemonium onder de charedische bevolking die dit besluit volgens de Joodse wet onacceptabel vond, met als gevolg dat de hele stad leed onder alle verstoringen in het verkeer.
“Wat is er nu weer aan de hand?” was dan ook mijn eerste vraag aan mijn collega. Ze stuurde me de flyer door en ik zag dat het deze keer om een zaak ging die ik zonder meer kan ondersteunen: meer aandacht en betere zorg voor alle (ex-)militairen die lijden aan een posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Vroeg of laat zullen we dit probleem met z’n allen onder ogen moeten zien
Volgens het Nederlands Herseninstituut zou 7,5 procent van de Nederlandse volwassenen ooit PTSS hebben gehad, maar ik kan moeilijk geloven dat Nederland dezelfde criteria als Israël hanteert. Constante herbelevingen, nachtmerries, woede- en paniekaanvallen, niet dagelijks kunnen functioneren? Ik betwijfel het. Voordat je hier aan een PTSS-diagnose komt, gaat het echt niet goed met je. Hoewel Israël vanwege zijn oorlogen en grote aantal psychologen in de samenleving altijd een goede reputatie had op het gebied van de behandeling, is het systeem momenteel zwaar overbelast. Het is momenteel de meest voorkomende klacht van alle patiënten onder de legerbevolking (zestig procent). Volgens het ministerie van Defensie is het totale aantal veteranen met PTSS met veertig procent toegenomen sinds september 2023. Daarnaast voorspelt het ministerie dat dit percentage tot 180 zal stijgen in 2028.
Ondersteunen
Je ziet het niet aan alle geharde, gezellige Israëli’s, maar vroeg of laat zullen we dit probleem met z’n allen onder ogen moeten zien. Deze cijfers gaan namelijk nog alleen over militairen en niet over de talloze burgers die op de een of andere manier slachtoffer zijn geworden van alle rampen sinds 7 oktober. De psychologen zullen te zijner tijd niet aan te slepen zijn, maar tegelijkertijd zie ik nu al veel mooie, informele initiatieven om zoveel mogelijk Israëli’s bij de groep te betrekken, zoals mijn vrienden David en Adira.
Ze zijn begin veertig, met drie mondige kinderen. Het gezin heeft het niet breed: David vertelde me dat ze een schuld hebben van minstens 150 duizend sjekel, zo’n 45 duizend euro. Toch is hij degene die bijna wekelijks oproepen op Facebook plaatst om te vragen of mensen langs willen komen voor een maaltijd of een kop koffie op vrijdagavond. Gewoon, om iedereen die daar behoefte aan heeft te ondersteunen, of het nou om soldaten of ouderen gaat. Mensen zoals zij houden dit land achter het front overeind. Hulde!
