De Amsterdamse wethouder Touria Meliani presenteerde vorige maand de nieuwe stedelijke aanpak van antisemitisme. De hoofdstad wil meldingsbereidheid vergroten, gesprekken organiseren met de Joodse gemeenschap en ‘ontmoetingen’ faciliteren om vooroordelen te verminderen. Die ambitie wordt ondersteund door 250 duizend euro, gekoppeld aan eerdere investeringen voor versterking van Joods leven.
Op papier lijkt dit een stap vooruit. Maar wie de plannen naast de Amsterdamse realiteit legt, ziet een verontrustend beeld: de aanpak negeert structureel de kern van het hedendaags antisemitisme waarmee Amsterdamse Joden dagelijks te maken hebben. Met geen woord wordt gerept over de overlap tussen antizionisme en antisemitisme, terwijl juist die verwevenheid de afgelopen twee jaar pijnlijk zichtbaar is geworden. Voor vrijwel iedere Jood is Israël geen abstract politiek onderwerp, maar een wezenlijk onderdeel van haar, hun of zijn familiegeschiedenis, identiteit en gevoel van veiligheid. In het plan ontbreekt elke erkenning van deze verbondenheid en van de manier waarop vijandigheid tegen Israël direct doorwerkt in het dagelijks leven van Joden in Amsterdam.
Onveilig
Het plan is opvallend stil over de wijdverspreide boycot- en cancelcultuur in de culturele en acade-mische wereld. Terwijl artiesten als Bob Vylan zonder problemen in Paradiso kunnen optreden, worden Israëlische artiesten, Joodse organisaties en instellingen structureel uitgesloten van subsidie ontvangende podia en festivals in Amsterdam. Veel Joodse studenten voelen zich fysiek onveilig op universiteiten en hogescholen, waar activisten niet alleen voortdurend tegen de Israëlische regering demonstreren, maar waar zij onder het mom van dekolonisatie ook openlijk oproepen tot de global intifada: het gewelddadig vernietigen van de enige Joodse staat ter wereld.
Begrijp me niet verkeerd, antizionisme hoeft geen antisemitisme te zijn. Natuurlijk is kritiek op de regering van Israël legitiem, maar er gaat iets mis wanneer voortdurend en alleen maar de focus op de enige Joodse staat ter wereld ligt en het land wordt afgeschilderd als bron van al het kwaad. Er gaat iets mis wanneer critici van Israël gebruikmaken van antisemitische complottheorieën, variaties op fabels over macht, media en kindermoord die al eeuwen circuleren en in tijden van crisis voortdurend de kop opsteken. En er gaat iets gruwelijk mis wanneer Joden in het academische en culturele debat alleen serieus worden genomen en een podium krijgen als zij openlijk afstand nemen van Israël.
Antisemitisme manifesteert zich nu steeds vaker verhuld als antizionisme, zoals onlangs in de demonstratie tegenover het Concertgebouw: “Kankerzio’s, jullie zijn een gezwel op de aardbol (…) huilie, huilie, huilie, antisemitisme.”
Antisemitisme manifesteert zich steeds vaker als ‘antizionisme’, maar geen woord daarover in het Amsterdamse plan
Maar geen woord daarover in het gemeentelijke plan. De nieuwe aanpak van antisemitismebestrijding laat zien dat het de gemeente volledig ontbreekt aan een basaal begrip van zionisme, de rol die Israël speelt in de Joodse gemeenschap en de manier waarop antizionisme voortdurend wordt ingezet om Joden te terroriseren. Zonder die kennis is het onmogelijk het hedendaagse antisemitisme effectief te bestrijden.
Oorverdovend stil
De nieuwe aanpak zwijgt bovendien over de rol van de gemeenteraad zelf. Recent steunde hij meerdere moties die grote delen van de Joodse gemeenschap ervaren als eenzijdig en polariserend. Denk aan de motie – nota bene naar aanleiding van de traumatische Jodenjacht van vorig jaar – die Israëlische sportclubs als ongewenst in de hoofdstad verklaart. Tegelijkertijd blijft het plan oorverdovend stil over de daders van antisemitische incidenten. Over de vraag wie deze acties uitvoeren, uit welke netwerken zij komen en waarom daders van die Jodenjacht zo mondjesmaat vervolgd worden. Dit zijn de vragen die de Joodse gemeenschap bezighouden, maar de gemeente kiest ervoor deze vragen volledig te negeren. Hoe denkt de gemeente dat dit overkomt bij de vele Joodse Amsterdammers en wat dit doet met hun gevoel van veiligheid en inclusie?
Zolang de gemeente weigert antizionisme te erkennen als hedendaagse verschijningsvorm van antisemitisme, zolang zij boycots en cancelcultuur ongemoeid laat en geen verantwoordelijkheid neemt voor haar eigen rol, blijft de waarborg van veiligheid voor Joden in Amsterdam niets meer dan een papieren belofte.
