Eigenlijk had ik dit dagboek willen overslaan onder het mom van ‘wegens vakantie gesloten’. Maar helaas ben ik bang dat ik dan vergeet wat ik nu weer heb beleefd, want ik heb weer van alles en nog wat meegemaakt. Een goede jeugdvriend van mij, Willy Krakauer, is plotseling overleden. Een grote talmied chacham, geleerde, die het verstond een briljante docent te zijn en de meest ingewikkelde passages uit de Talmoed ook aan ongeletterden over te brengen. Mijn gedachten gaan terug naar mijn gymnasiumperiode en mijn studietijd aan de École Rabbinique de Paris. Als het vakantie was en ik in Nederland was, en Willy ook, dan lernden we iedere vrije minuut.
Terug naar vandaag: ik zal niet ophouden om te waarschuwen voor de dreiging van buitenaf, terrorisme, voor het gevaar van binnenuit, assimilatie, en sinds enige tijd voor het gevaar van penetratie. Mensen doen zich voor als Jood en proberen zo binnen te komen. Wat ze ‘binnen’ willen doen, weten we niet, maar het zal verre van koosjer zijn. Met zo’n geval had ik de afgelopen week te maken. Iemand, een man van middelbare leeftijd met een juridische achtergrond, komt vanuit het buitenland naar ons land en stelt zich in de Joodse gemeenschap zeer zichtbaar en strijdvaardig op. Hij schreeuwt van de daken dat zijn missie het bestrijden van antisemitisme en antizionisme is. Aanvankelijk binnengekomen via een door JMW georganiseerde laagdrempelige koffieochtend, is hij er inmiddels in geslaagd zo’n beetje overal waar Joodse advocaten zichtbaar zijn, vooraan te staan, zelfs op de Israëlische ambassade. Hij meldt zich nu aan als lid van een Joodse gemeente en dus stuurt het secretariaat van de onderhavige NIG hem naar mij voor mijn goedkeuring.
Bij ons belandt de aanvraag bij de afdeling ‘rabbinale detective’. U lacht? Niet terecht, want soms voel ik me meer detective dan rabbijn. Voor de goede orde: de meeste aanvragers van een lidmaatschap of van enkel een rabbinale verklaring worden lid en ontvangen gewoon zo’n verklaring, maar als er sprake is van ‘vreemd gedrag’, dan komt de afdeling rabbinale detective in actie. Hoe dat precies werkt? Dat kan ik eigenlijk niet uitleggen, maar zoals een goede antiquair van een afstand kan herkennen of er sprake is van een vervalsing of iets origineels, zo zit ik ook een beetje in elkaar. Van een afstand ruik ik oprechtheid of oplichting. Vanaf deze plek: wees alert. Kwaadwillige penetratie is geen zeldzaamheid. Zoals er onder vluchtelingen echte vluchtelingen zijn, maar ook terroristen die verkleed als vluchteling proberen binnen te komen, zo gaat het ook met aanmeldingen in de Joodse gemeenschap. Laat je niet leiden door medelijden, door behoefte aan nieuwe leden, door de noodzaak tien man te hebben voor het minjan.
Hoe voel ik of iemand oprecht is of een potentieel gevaar? Heel goed luisteren, tegenstrijdigheden opsporen, gelaatsuitdrukkingen vertalen. Wat onze advocaat betreft: te veel van zijn opgevoerde zogenaamde vrienden wisten niet dat hij hun vriendje was. In zijn rabbinale verklaring uit Zuid-Afrika zaten te veel taalfouten in het Hebreeuws. De (zogenaamde) rabbijn die had ondertekend, was, toen ik hem door een lokale collega liet bellen, hoorbaar geïrriteerd dat ik hem niet blindelings vertrouwde. De advocaat zelf kon nooit met ja of nee antwoorden, maar uitsluitend met ellenlange e-mails of langdurige telefoongesprekken. Om een vierdaags verhaal kort te houden: de onderhavige zogenaamde rabbijn bleek niet te bestaan, de advocaat bleek geen advocaat te zijn, zijn vrienden bleken slechts oppervlakkige kennissen en de rabbinale verklaring bleek geen vervalsing, maar een originele verklaring van een ervaren oplichter. Vandaag zal ik de diverse betrokkenen waarschuwen. En bij dezen bied ik ook mijn verontschuldigingen aan aan allen die wel degelijk Joods waren/zijn, maar in eerste instantie door Jacobs-detective niet met open armen werden verwelkomd in de Joodse gemeenschap.
In de beginjaren van mijn rabbinale loopbaantje had ik veel contact met overlevenden van de Shoa, speciaal natuurlijk vanwege mijn werkzaamheden in het Sinai Centrum. Die overlevenden bestaan niet meer. Ze zijn bijna allemaal overleden en hebben een graf gekregen. Hun heengaan was uiteraard verdrietig, maar wel natuurlijk. We zijn maar tijdelijk op deze aarde. Zij werden op natuurlijke wijze geboren en mochten ook een natuurlijke dood sterven.
De aandacht die ik aan deze groep mede-Joden mocht besteden, geef ik nu aan ouderen en jongeren die zich ernstige zorgen maken over het huidige anti-Joodse klimaat en mij dan bellen voor advies of steun en vaak alleen maar voor een begripvol luisterend oor.
Een oudere, intelligente vrouw aan de lijn. Ze heeft een advies dat ze met mij wil delen. Zelf behoort ze tot de generatie die is opgegroeid in de schaduw van de oorlog, de Holocaust. Waar zij woont, heeft ze helemaal geen last van antisemitisme. Niemand weet dat ze Joods is, ze heeft geen typisch Joodse naam, geen typisch Joods uiterlijk en vrijwel geen Joodse kennissen. Naar de synagoge gaat ze niet, dus ook daar kan ze niet betrapt worden. Waarom, zo vraagt ze, wordt er geen groep Joodse wetenschappers gevormd die de wereld vertelt welk een enorme bijdrage Joden door de eeuwen heen aan de brede samenleving hebben geleverd? Op het gebied van techniek, medische wetenschap en de farmaceutische industrie. Deze goedwillende Joodse dame, die een politieke carrière op lokaal gebied achter de rug heeft, beseft kennelijk niet zo goed hoe diep het venijn van het antisemitisme onze beschaafde Nederlandse samenleving is binnengedrongen en is ernstig bezorgd over de toekomst van haar kinderen en nog meer over die van haar kleinkinderen. ‘Mijn tijd zal het nog wel duren, maar mijn dochter en haar man en mijn vier kleinkinderen …’ En dus is het aan mij om haar te steunen, want daarvoor belt ze me. Waarom is ze nu bezorgd en belde ze niet eerder? Haar dochter is verpleegster in een ziekenhuis en hoorde van een arts-specialist, ook Joods, dat een bepaald medicijn dat voor een bepaalde patiënt genezing zou kunnen betekenen, niet mocht worden aangeschaft omdat het “made in Israel” was …
Ik moet nu stoppen met het schrijven in mijn dagboek. Dadelijk heb ik een afspraak bij de huisarts om mijn oren te laten doorspuiten, hoewel het wellicht gezonder is als ik af en toe wat minder hoor. Daarna een (ernstig) ziekenbezoek, een gesprek met een journaliste uit Israël die mij wil interviewen, dan naar Putten (met een n) voor een solidariteitswandeling en vervolgens naar Portugal voor een paar dagen. Vakantie? Hopelijk ook een beetje, maar de lokale Joodse gemeente en haar rabbijn zitten gezamenlijk in hun maag met twee inwoners die beiden wel of niet net zo Joods zijn als mijn advocaat. Dus mag rabbinaal detective Jacobs in actie komen. Ach, denk ik dan, zo zie ik nog eens wat van de wereld…
