Met grote verbazing en zorg hebben wij, het Joods Ambtenaren Netwerk, kennisgenomen van de berichtgeving over het besluit van de gemeente Rijswijk om het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW) en Irgoen Olei Holland niet te benaderen in het kader van het onderzoek naar Joods vastgoed in Rijswijk tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.
Uit het gepresenteerde onderzoeksrapport blijkt dat de gemeente er bewust voor heeft gekozen geen persbericht te versturen aan deze media, ondanks het nadrukkelijke advies van zowel de begeleidingscommissie als de onderzoeksleider. Volgens het rapport werd dit besluit gemotiveerd door de stelling dat deze media een bepaalde “kleuring” zouden geven aan berichtgeving over het conflict in Gaza, waarmee de gemeente zich niet zou willen associëren.
Deze argumentatie roept ernstige vragen op. Allereerst is de berichtgeving van de betreffende media over een actueel geopolitiek conflict volstrekt niet relevant voor het doel van het gemeentelijke onderzoek, namelijk het in kaart brengen van de geschiedenis van Joods vastgoed in Rijswijk tijdens en na de Tweede Wereldoorlog en het bereiken van mogelijke slachtoffers en hun nazaten. Door het bereik van juist die media die direct verbonden zijn met de doelgroep van het onderzoek, te beperken, heeft de gemeente het risico genomen dat potentiële belanghebbenden niet werden bereikt en dat relevante informatie voor het onderzoek verloren is gegaan.
Ten tweede is het zorgwekkend dat het college ervoor heeft gekozen het advies van zowel de begeleidingscommissie als de onderzoeksleider naast zich neer te leggen. In het rapport wordt expliciet gesteld dat deze beslissing volgens de commissie deonafhankelijkheid van het onderzoek aantast en dat daarmee een belangrijke informatiebron werd uitgesloten. Ook de onderzoeker zelf heeft deze zorg gedurende het onderzoek kenbaar gemaakt aan de gemeente.
Ten derde roept de gehanteerde argumentatie vragen op in het licht van artikel 1 van de Grondwet, waarin discriminatie op grond van onder meer politieke gezindheid uitdrukkelijk wordt verboden. Het uitsluiten van Joodse media die een relevante doelgroep bereiken, vanwege vermeende standpunten over een niet-ter-zake doend politiek onderwerp, staat moeilijk in verhouding tot dit grondwettelijke uitgangspunt.
Het doel van het onderzoek – het onderzoeken van historisch onrecht jegens Joodse inwoners – vraagt juist om maximale zorgvuldigheid, inclusiviteit en transparantie. Het bewust uitsluiten van belangrijke communicatiekanalen richting de Joodse gemeenschap staat daarmee op gespannen voet.
Wij verzoeken u daarom om:
- Een heldere en volledige toelichting te geven op de besluitvorming die heeft geleid tot het uitsluiten van het NIW en Irgoen Olei Holland van communicatie over dit onderzoek.
- Aan te geven waarom het college ervoor heeft gekozen het advies van de begeleidingscommissieen de onderzoeksleider niet te volgen.
- Te verduidelijken hoe deze beslissing volgens het college te verenigen is met artikel 1 van de Grondwet.
- Toe te lichten hoe de gang van zaken rond dit besluit zich verhoudt tot de normen van ambtelijke integriteit enbehoorlijk bestuur die van een gemeentelijke organisatie mogen worden verwacht. In het bijzonder verzoeken we u aan te geven hoe het uitsluiten van relevante Joodse media – om redenen die geen verband houden met het doel of de uitvoering van het onderzoek – te verenigen is met de vereisten van objectiviteit, non-discriminatie en zorgvuldige belangenafweging die voor het openbaar bestuur gelden.
- Inzicht te geven in welke maatregelen de gemeente zal nemen om dit besluit te herzien en om te voorkomen dat bij toekomstige onderzoeken of communicatieprocessen relevante groepen of media worden uitgesloten op grond van niet-relevante overwegingen.
Gelet op de aard van het onderzoek – dat juist bedoeld is om historisch onrecht te erkennen en waar mogelijk te herstellen – is het van groot belang dat de gemeente iedere schijn van uitsluiting of discriminatie vermijdt.
Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet. Met vriendelijke groet,
Joods Ambtenaren Netwerk
