De zucht van verlichting die de ayatollahs slaakten, was bijna tot in ons land te horen. President Donald Trump lijkt vooralsnog voor de diplomatieke weg te kiezen in zijn pogingen concessies te verkrijgen van het Iraanse regime. Dat betekent dat het voortbestaan van de theocratische dictatuur in de vorm van de Islamitische Republiek voorlopig gegarandeerd is. Het wankele regime in Teheran vreesde dat Amerikaanse luchtaanvallen opnieuw de prodemocratiebeweging in het land de straat op zouden sturen, wat de genadeklap voor de ayatollahs had kunnen betekenen.
Voorlopig laat Trump het bij woorden. Dat is slecht nieuws voor de Iraanse oppositie, die de Amerikaanse president op 14 januari nog expliciet en in hoofdletters opriep haar protesten voort te zetten. “Hulp is onderweg,” schreef Trump direct aan het Iraanse volk. Maar die hulp bleef uit, terwijl de troepen van de Islamitische Republiek duizenden, waarschijnlijk zelfs tienduizenden ongewapende burgers afslachtten.
Revolutionaire Garde
Nu worden er in Istanboel onderhandelingen tussen Iran en de VS voorbereid, wat Teheran de tijd geeft de laatste resten verzet de kop in te drukken. Trump pocht dat zijn dreigement in te grijpen ervoor heeft gezorgd dat het regime geen doodvonnissen heeft uitgevoerd, maar berichten uit Iran geven een heel ander beeld. Een van massale arrestaties, van standrechtelijke executies en zelfs van gewonde demonstranten die hun ziekenhuisbedden uitgesleept en vermoord worden.
Het belangrijkste instrument daarbij voor de ayatollahs is het Leger van de Wachters van de Islamitische Revolutie, beter bekend als de Revolutionaire Garde of nog korter IRGC. Na langslepend beraad heeft de Europese Unie besloten die organisatie, naast het onderdrukken van demonstraties al decennia verantwoordelijk voor destabilisering in een half dozijn landen in het Midden-Oosten, als terroristisch te bestempelen. De IRGC staat nu op dezelfde lijst als terreurorganisaties als Hamas, Al-Qaida en Islamitische Staat.
De beloofde hulp aan de oppositie lijkt vooralsnog van tafel
Daarmee is de Europese rol in het conflict rond Iran ook meteen uitgespeeld. De regie ligt duidelijk in handen van Washington, ware het niet dat Trumps grilligheid zijn volgende stappen volkomen onvoorspelbaar maakt. De president heeft drie eisen op tafel gelegd. Iran moet stoppen met het verrijken van uranium, een essentiële stap in het productieproces van de nucleaire wapens die het regime in Teheran al decennia op zijn verlanglijstje heeft. Daarnaast moet het Iraanse programma voor ballistische raketten gekortwiekt worden. Ten slotte dienen de ayatollahs zich te onthouden van het ondermijnen van de regio, oftewel: hun steun intrekken aan terreurbewegingen als Hamas, Hezbollah en de Houthi’s.
Raketten
Het eerste punt is op dit moment niet zo’n probleem voor de Islamitische Republiek, aangezien de nucleaire installaties grotendeels verwoest zijn door de Israëlische en Amerikaanse luchtaanvallen in juni vorig jaar. Ook met het laatste punt zullen de ayatollahs waarschijnlijk instemmen, omdat dit per definitie in het geheim gebeurt, nauwelijks te controleren is en toezeggingen van het regime in Teheran sowieso weinig waard zijn. Het beperken van de productie van ballistische raketten is een heikeler punt, omdat Iran alleen daarmee Israël kan bedreigen.
Wat opvalt is dat Trump nu zwijgt over het neerslaan van de demonstraties tegen het regime. De beloofde hulp aan de oppositie lijkt vooralsnog van tafel. Dreigen doet de president wel. “Wij hebben (oorlogs)schepen op weg gestuurd naar Iran – de grootste en de beste – en er zijn gesprekken gaande met Iran en we zullen zien hoe die uitpakken,” zei Trump deze week. “Als we tot een akkoord kunnen komen, zou dat geweldig zijn en als we dat niet kunnen, zullen er waarschijnlijk slechte dingen gebeuren.”
