De kist met het stoffelijk overschot van ayatollah Ali Hosseini Khamenei bereikte dinsdag de ‘heilige’ stad Qum, belangrijk voor sjiitische moslims als de begraafplaats van Fatima Masumeh, dochter van de zevende en vrouw van de achtste imam in die stroming van de islam. Op woensdag werd de begrafenisprocessie verwacht in de Iraakse steden Najaf en Karbala in Irak.
In Najaf ligt Ali begraven, de schoonzoon en opvolger als vierde kalief van de profeet Mohammed. Zijn moord door een concurrerende factie van vroeg-islamitische machthebbers leidde tot het schisma tussen soennieten en sjiieten. Dat schisma werd voltooid in het nabijgelegen Karbala, waar de aanhangers van Ali in het jaar 680 werden verslagen en de derde imam, Ali’s zoon Hoessein, werd gedood.
Dat de zes dagen durende begrafenisplechtigheden juist deze historische steden aandoen, is geen toeval. Het regime plaatst Khamenei, die op 27 februari door een Israëlisch-Amerikaans bombardement geliquideerd werd, bewust op één lijn met Ali en Hoessein, de belangrijkste martelaars in de sjiitische imam. Daarmee proberen de leiders in Teheran zichzelf meer legitimiteit te verschaffen en de onder tientallen miljoenen Iraniërs gehate theocratische Islamitische Republiek in leven te houden.
Zwarte tulband
Het overwegende sentiment onder de miljoenen rouwenden was niet verdriet, maar woedende wraaklust. Rode vlaggen, symbool voor wraak onder sjiieten, waren alom aanwezig in de Grote Mosalla van Teheran. In deze moskee, die na voltooiing de grootste ter wereld zal zijn, stonden aan het begin van de rouwweek (waarvoor het hele land vrijaf kreeg) de met de Iraanse vlag bedekte kisten van Khamenei, zijn dochter, schoonzoon, schoondochter en kleindochter. De vier familieleden kwamen om in dezelfde luchtaanval als de ayatollah.
Op Khameneis kist lag een zwarte tulband, die zijn directe afstamming van Mohammed moet symboliseren. Binnenlandse en buitenlandse machthebbers, onder wie de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, namen er afscheid van de Iraanse leider, die sinds 1989 een schrikbewind in Iran en een permanente terreurcampagne in vrijwel de gehele wereld leidde. De massa’s rouwenden scandeerden ‘Dood aan Amerika’ en natuurlijk ‘Dood aan Israël’. Ook werden er spandoeken met ‘#KillTrump’ meegedragen.
Het is ondenkbaar dat Israël de nieuwe Iraanse leider nu elimineert
Opvallend was de afwezigheid van Mojtaba Khamenei, zoon en opvolger van de ‘opperste leider’. Khamenei junior zou zwaargewond zijn geraakt bij het bombardement dat zijn vader, vrouw en dochter doodde, maar het was niet direct duidelijk of dat de reden van zijn afwezigheid was. Andere leden van het regime zouden Khamenei verboden hebben deel te nemen aan de begrafenisplechtigheden uit angst dat dit Israël de kans zou geven hem te liquideren, iets wat de regering in Jeruzalem verschillende malen heeft aangekondigd.
Kat-en-muisspel
Toch lijkt dit niet de ware reden. Het is haast ondenkbaar dat de Israëli’s de nieuwe Iraanse leider elimineren terwijl bondgenoot Donald Trump onderhandelt over een definitieve vredesovereenkomst op basis van het voor Iran gunstige Memorandum of understanding. Trump zelf dreigde deze week ‘de klus af te maken’ als die onderhandelingen niet leiden tot een in zijn ogen bevredigend resultaat.
Zo gaat het kat-en-muisspel tussen de VS en Iran verder, waarbij Teheran ondanks de kansloze militaire nederlaag tegen Amerikaanse en Israëlische strijdkrachten, zich steeds meer als de kat gedraagt. Deze week vuurde de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) opnieuw raketten af op olietankers in de Straat van Hormoez, waarschijnlijk met als doel de druk op de Amerikaanse onderhandelaars te vergroten.
Mojtaba’s afwezigheid bij de begrafenis van zijn vader stond in schril contrast met de aanwezigheid van Ahmad Vahidi, de nieuwe bevelhebber van het IRGC, die er speciaal voor uit zijn geheime schuilplaats was gekomen. Het is usance dat de opvolger van de opperste leider prominent aanwezig is bij de begrafenis van zijn voorganger. Ali Khamenei was dat bijvoorbeeld na de dood van ayatollah Ruhollah Khomeini in 1989. Dat Khamenei junior niet en Vahidi wel in de Grote Mosalla zichtbaar was, versterkt de geruchten dat de IRGC-bevelhebber de echte sterke man van het regime in Teheran is.
