Een politieke en morele spagaat
Analyse

Een politieke en morele spagaat

Franse Joden staan op 30 juni en 7 juli voor een bijna onmogelijke keuze. Traditioneel pro-Joods links is verworden tot antisemitisch populisme. Het pro-Israëlische Rassemblement National is daarentegen de opvolger van Front National, de partij van Jodenhater Jean-Marie Le Pen.

Bart Schut 29 juni 2024, 07:00
Een politieke en morele spagaat
Een activiste toont haar Palestinasjaal tijdens een verkiezingsbijeenkomst van het extreemlinkse La France Insoumise. Foto: Martin Bertrand/Alamy

Een opmerkelijke, onverwachte en decennialang ondenkbare situatie is ontstaan aan de vooravond van de Franse verkiezingen. Waar gedurende vrijwel het gehele bestaan van Jean Marie Le Pens Front National deze extreemrechtse partij werd gevreesd en gehaat in de Joodse gemeenschap, is de angst voor haar antisemitisme grotendeels weggesmolten. Ondanks de recente monsteroverwinning van haar opvolger, Rassemblement National (RN), kijken de Franse Joden niet langer met angst en beven naar rechts. 

Dat heeft deels te maken met de veel gematigder toon die Le Pens dochter en RN-leidster Marine aanslaat, met name als het om het jodendom gaat. Het meest ‘anti-Joodse’ standpunt waarop Marine Le Pen betrapt kan worden, is dat zij voor een verbod op de rituele slacht is. Maar van het antisemitisme van papa Le Pen, die daar verschillende malen voor werd veroordeeld, is bij zijn dochter geen sprake. Notoire Jodenhaters als komiek Dieudonné M’bala M’bala, uitvinder van de quenelle (een alternatieve Hitlergroet), zijn al jaren niet meer welkom bij het RN, terwijl zij voor de naamsverandering van de partij in 2018 regelmatig vriendschappelijk op de foto gingen met vader Le Pen en zijn antisemitische oude garde.

Jordan Bardella is in naam partijleider van RN. De werkelijke leidster, Marine Le Pen, schoof hem naar voren als kandidaat-premier, mocht RN de verkiezingen winnen. Onlangs refereerde Bardella nog aan de Grand Remplacement in een tv-debat, overigens zonder term te gebruiken. Dit is de Franse naam voor het ook in Nederland omstreden woord ‘omvolking’, een complottheorie met vaak antisemitische ondertoon over de veronderstelde ‘vervanging’ van blanke Europeanen door immigranten. Maar diezelfde Bardella liep in november samen met Le Pen junior mee in een demonstratie tegen antisemitisme, iets wat onder senior ondenkbaar was geweest. 

Volksfront

Opvallende afwezigen bij de protesten tegen de Jodenhaat, die ook in Frankrijk sinds de pogrom van 7 oktober geëxplodeerd is: de linkse partijen. Dat tekent de spagaat van de Frans-Joodse gemeenschap. Volgens veel Franse Joden komt het antisemitische gevaar in de politiek allang niet meer van rechts, maar vooral van de extreemlinkse partij La France Insoumise van de populistische leider Jean-Luc Mélenchon. Sinds 7 oktober hengelt LFI steeds openlijker naar de stem van de zes miljoen zielen tellende moslimgemeenschap in Frankrijk, de grootste in Europa.

Jean-Luc Mélenchon

Daarin gaan Mélenchon en de zijnen ver, heel ver. Hij weigert Hamas een terreurorganisatie te noemen en beweert dat er geen sprake is van antisemitisme in de Franse straten, maar slechts van gerechtvaardigd protest tegen de ‘genocide’ in Gaza. Het bloedbad op 7 oktober omschreef LFI als ‘een gewapend offensief’, ‘een gevolg van het Israëlische geweld’. Het is de retoriek die we kennen uit de VS en de ultralinkse Europese partijen, vooral in landen als Spanje en België. In Nederland maken de SP, de Partij voor de Dieren en in toenemende mate GroenLinks-PvdA zich eraan schuldig.

Werd Mélenchon al voor 7 oktober gezien als een gevaar voor de Franse Joden, sinds 10 juni is dat gevaar veel groter geworden. Dat was de dag waarop een aantal linkse partijen besloot samen op te trekken onder de noemer Nouveau Front Populaire. Die term verwijst naar de jaren dertig, toen linkse partijen in verschillende landen een ‘volksfront’ vormden tegen fascistische partijen. Maar wie zijn anno 2024 de ware fascisten? “De fascisten van de toekomst zullen zich antifascisten noemen,” is een citaat dat vaak (ten onrechte) aan Winston Churchill wordt toegeschreven. 

Nazi-jager

Dat maakt het niet minder waar voor Serge Klarsfeld. De Holocaustoverlevende en nazi–jager schokte links Frankrijk vorige week door onomwonden te stellen dat bij een keuze tussen Nouveau Front Populaire en Rassemblement National hij geen seconde zou aarzelen rechts te stemmen. “Als er een anti-Joodse partij en een pro-Joodse partij zijn, kies ik voor de pro-Joodse. Het Rassemblement National steunt Joden en de staat Israël,” vertelde Klarsfeld op de Franse televisie. 

Zijn verklaring sloeg in als een bom. Uitgerekend de man die samen met zijn vrouw Beate Klarsfeld ooit de ‘Slager van Lyon’ Klaus Barbie opspoorde, zou liever stemmen op een partij waarvan een mede-oprichter diende in de Franse SS-divisie. En dus niet op een coalitie waarvan de Parti Socialiste deel uitmaakt, de partij van de legendarische Joodse premier Léon Blum – ooit zelf leider van een antifascistisch volksfront. Maar de PS is met 28 van de 577 zetels in de Assemblée National geen schim meer van de partij die zij ooit was en wordt in het Nouveau Front Populaire volledig ondergesneeuwd door Jean-Luc Mélenchon. 

Mélenchon weigert Hamas een terreurorganisatie te noemen

Een lid van zijn La France Insoumise werd op verzoek van de Joodse Assemblée-voorzitster Yaël Braun-Pivet de vergaderzaal uitgezet door beveiligers toen hij daar met een Palestijnse vlag zwaaide. De andere aan het volksfront deelnemende partijen zijn de communisten – die bestaan nog in Frankrijk  – en een milieupartij à la GroenLinks. Maar het is duidelijk dat Mélenchons openlijk antisemitische LFI de bovenliggende partij is. Daarom kwam het bij veel Franse Joden aan als een mokerslag toen ook Raphael Glucksmann, de Joodse lijsttrekker van de socialisten bij de Europese verkiezingen, zich achter het linkse monsterverbond schaarde. 

Bekeerling

Dat was allemaal nog voor de verkrachting van een twaalfjarig Joods meisje door drie tieners in Courbevoie. De politie gaat uit van een antisemitisch motief en ook de advocaat van het slachtoffer windt er geen doekjes om: “Zij is verkracht omdat zij Joods is.” Over de etnische achtergrond van de daders wordt angstvallig gezwegen, hun identiteit wordt geheimgehouden omdat zij minderjarig zijn. Maar van een van hen is uitgelekt dat hij een bekeerling tot de islam is. Frankrijk kampt sinds het begin van deze eeuw met bloedig antisemitisch geweld, waarbij de daders vrijwel zonder uitzondering moslimimmigranten zijn. De moorden op de gepensioneerde arts Sarah Halimi in 2017 en de 85-jarige Mireille Knoll een jaar later staan de Joodse gemeenschap nog vers op het netvlies.

De groepsverkrachting in Courbevoie, een keurige banlieue van Parijs, zal mogelijk electorale consequenties hebben ver buiten de kehila van de Franse hoofdstad. Net als de door Mélenchon geleide anti-Israëldemonstraties. Hun contrast met de positie van het Rassemblement National, dat te vuur en te zwaard het Israëlische recht op zelfverdediging tegen de terroristen van Hamas verdedigt, zou niet groter kunnen zijn. Toch blijft het voor veel Franse Joden moeilijk te kiezen voor een partij die is gesticht door Jean-Marie Le Pen, veroordeeld omdat hij ooit de Shoa ‘een detail’ in de geschiedenis noemde. Ook al is Le Pen senior inmiddels 96 en door de rechter onder voogdij van zijn dochters gesteld.

Tussen hamer en aanbeeld

De eerste ronde van de verkiezingen vindt plaats op 30 juni. Franse Joden die de stap naar rechts niet willen maken maar zich unheimlich voelen bij het volksfront, kunnen nog kiezen voor het Ensemble van president Emmanuel Macron. Het was zijn enorme nederlaag bij de Europese verkiezingen die de aanleiding was voor deze ad-hocstembusgang. Bij Macron kan geen greintje antisemitisme geconstateerd worden, zijn in januari benoemde premier Gabriel Attal is Joods. En al is Macrons steun voor Israël niet zo robuust als veel Franse Joden dat zouden willen zien, Ensemble is het alternatief tussen de linkse en rechtse extremen.

Rassemblement National verdedigt te vuur en te zwaard het Israëlische recht op zelfverdediging

Maar de kans is groot dat Macrons partij de tweede stembusronde op 7 juli niet haalt. Dan gaat de strijd in de meeste van de 577 kiesdistricten tussen La France Insoumise en het Rassemblement National. Joodse kiezers zitten in dat geval entre l’enclume et le marteau, tussen hamer en aanbeeld. De kans bestaat dat de meesten voor rechts kiezen, simpelweg omdat het grotere gevaar nu van links komt. De filosoof Alain Finkielkraut verwoordde eerder deze maand in het tijdschrift Le Point de politieke en morele spagaat waarin veel Franse Joden zich bevinden: “Ik had nooit gedacht dat ik op een dag op het Rassemblement National zou stemmen om het antisemitisme tegen te houden. Ik ben nog niet zover, maar wellicht zal ik er vroeg of laat toe gedwongen worden omdat er geen alternatief is. Dat zou een nachtmerrie zijn. De huidige situatie is hartverscheurend voor de Franse Joden.”

Opmerkingen (6)
Geert ter Horst 30 juni 2024, 02:44
Stemmen op Macron is niet erg aantrekkelijk nu. Toch is het de beste optie. Joden hebben altijd belang bij politieke gematigdheid. Alle andere opties zijn beladen met grote risico's.
tiki 30 juni 2024, 10:34
Marine le Penn is niet haar vader. De huidige Amerikaanse Democratischge partij is niet de progressieve Democratische partij van vroeger. De P.v.d.A. is geen partij voor arbeiders, maar een eliteclub voor Salon Socialisten. De huidige Amerikaanse "pro Israel" groepen (J-Street/ADL) zijn verworden to "pro Israel" gedogers van felle ''criticasters" van de Joodse staat. De échte anti Joodse facisten zitten vandaag in het (ultra) linkse kamp. Blind & doof voor de mening van anderen & zwijgen wanneer ze erover moeten berichten. Cancel culture is hun politiek, "Progressief Liberaal & inclusief" hun retoriek. HUN recht is 'hun recht tot het breken van wet & orde en misachting der Democratie. Hopelijk krijgen ze de rekening voor hun arrogantie gepresenteert.
Shlomo Itai 01 juli 2024, 09:37
Zoals Tiki al constateerde, is Links al lang geen Links meer, maar laten we ook niet vergeten dat er in Nederland nog nooit zoveel mensen zijn binnengehaald voor wie het zwart-op-wit een mitswe is om ons te vernederen en te vermoorden, als door de nog steeds echt-rechtse premier Rutte. Je zou graag anders willen geloven, maar échte vrienden vind je bijna alleen onder ons en zeker niet in de politiek.
Anna 01 juli 2024, 14:37
Wat een goede analyse, Bart Schut! Heel wat beter dan de recente column van Nelleke Noordervliet in Trouw waarin ze kletskoek verkoopt over het racisme in Frankrijk n.a.v. de oproep van Mbappé (en NL met FR vergelijkt, terwijl ze voorbij gaat aan bv de laïcité), maar de echte problemen in Frankrijk onbenoemd laat, zoals de parallelle, antiwesterse samenlevingen (57% van de Franse moslimleerlingen is voor de invoering van de sharia), de toenemende vrouwenhaat en het oplaaiende antisemitisme. Geen woord over Mélenchon en zijn kwalijke houding t.o.v. Hamas, de verkrachting van een 12-jarig joods meisje, de brand in de synagoge van Rouen, de moord op Samuel Paty en zo kan ik wel doorgaan. De blinde vlek van links, zullen we maar zeggen. Noordervliet gebruikt voor jaar column het voetbal als insteek, maar laat ze dan eerst eens kijken naar een club als Maccabi die te maken heeft met antisemitische opmerkingen en agressie en zich daar druk om maken.
Gerda Schrijver 05 juli 2024, 08:58
@Ruud. U schreef : "Je zou graag anders willen geloven, maar echte vrienden vind je bijna alleen onder ons en zeker niet in de politiek". Toch wel, u zal vast wel vernomen hebben van die vreedzame demonstratie gehouden onlangs op de Dam in A'dam, initiatief van de SGP, door Bertjan Ruissen. Dit zijn wel echte vrienden,.. en staan pal achter de Joodse gemeenschap en Israel. Hier wordt jammer genoeg, wel heel gauw aan voorbijgegaan.
Gerda Schrijver 05 juli 2024, 09:18
Excuus, ipv. @Ruud moet er staan, @Shlomo.
Plaats opmerking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Max 1000 tekens. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *