Op uitnodiging van Geert Wilders was Marine Le Pen op 13 november op bezoek in de Tweede Kamer. Een goed moment voor een blik op de positie van de voorvrouw van het Front National binnen het Franse politiek landschap en de verhouding tot de Frans-Joodse gemeenschap.
Door: Jean-Yves Camus
Marine Le Pen, de 44-jarige dochter van de ‘founding father’ van het Front National (FN), Jean-Marie Le Pen, kreeg tijdens de eerste ronde van de Franse presidentiële verkiezingen van 2012 18 procent van de stemmen. Nu staat haar partij in de peilingen voor de Europese parlementsverkiezingen van 2014 op 24 procent, nog voor de Socialistische Partij en de Union pour un Mouvement Populaire (UMP), de conservatieve oppositiepartij. Het FN, dat zichzelf liever ‘nationaal rechts’ noemt dan ‘extreemrechts’, probeert haar retoriek nu te verzachten en zo acceptabeler te worden voor diegenen die tot nu toe niet tot de natuurlijke aanhangers van de partij behoorden. Toch laat recent onderzoek zien dat een derde van de aanhangers van het FN zichzelf identificeert met extreemrechts.
Het FN is, dankzij haar anti-islam-, anti-Europa-, anti-immigratie- en anti-establishmentstandpunten, nu de derde politieke partij in het land. Kort samengevat is het de enige partij van formaat die immigratie in zijn geheel wil verbieden, uit de EU wil, van de euro af wil en de doodstraf wil herinvoeren. Wat betreft de islam, die mag van Le Pen legaal blijven, zolang het maar ‘onzichtbaar’ blijft. Die standpunten komen allengs meer overeen met de Franse publieke opinie: 73 procent van de Fransen hebben een negatief beeld van de islam, terwijl 64 procent positief tegenover Joden staat. 70 procent vindt dat er te veel immigranten zijn. Andere reden voor de groei van het FN: de harde lijn die ze willen trekken in wetshandhaving en toenemende ontevredenheid met ‘de elite’.
Verpakking
Hoe reageert de Joodse gemeenschap in Frankrijk op de opkomst van het FN? De twee grootste Joodse instituten van het land, de Conseil Représentatif des Institutions Juives de France (CRIF) en de Consistoire General, de Joodse koepelorganisatie, geven herhaaldelijk aan dat ze niets te maken willen hebben met het FN. De voormalige voorzitter van CRIF, Richard Prasquier, zei daarover: ‘De geschiedenis van het FN en alles waar het voor staat, druist in tegen tolerantie en respect, waarden die ervoor gezorgd hebben dat Joden in Frankrijk zich hebben kunnen ontwikkelen.’ Zijn opvolger, Roger Cukierman, herhaalde dat ‘een alliantie met of steun voor het FN niet getolereerd kan worden in onze democratie’. Gevraagd naar het verschil tussen Marine en haar vader antwoorde Joel Mergui, de voorman van het orthodoxe consistoire, ‘alleen de verpakking is anders, de inhoud blijft hetzelfde’.
Deze drie gemeenschapsleiders bevinden zich allen weliswaar aan de conservatieve kant van het politieke spectrum, maar zijn fel tegen drie kernpunten van het FNprogramma: het afschaffen van de rituele slacht, zowel halal als kosjer; het verbieden van het dragen van een keppeltje of hijab in de publieke ruimte en het stoppen van subsidies voor wat de FN ‘sektarische projecten’ noemt, of het nu om islamitische of Joodse projecten gaat. In gewone mensentaal betekent dit dat Joodse scholen, culturele projecten, buurthuizen en seculiere instellingen geen financiële hulp meer krijgen van de verschillende overheden, waardoor zij bijna zeker zullen moeten sluiten.
Comités
Ja, er zijn Joden die het FN steunen, al vanaf midden jaren 80 toen de partij het Comité national des Français Juifs in het leven riep. Doel was om de anti-Joodse opmerkingen van Jean-Marie Le Pen te ‘downplayen’, zoals de opmerking van Le Pen dat de Sjoa ‘een detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog was’. Het comité heeft echter nooit enige impact gehad. Veel van haar leden waren Joden die zich tot het christendom bekeerd hadden en de weinige leden die echt actief waren zijn niet betrokken bij gemeenschapswerk. De meesten waren in voormalig Frans Noord-Afrika geboren en waren gedwongen te vertrekken toen Algerije in 1962 onafhankelijk werd.
Voor de presidentiële verkiezingen van 2012 werd alweer een frontorganisatie voor het FN opgericht, de Union des Français Juifs. De voorman van deze club, Michel Ciardi, die zichzelf ook Lazare Zylbergleitt noemt, is een voormalig communist uit een half-asjkenazische, half niet-Joodse familie. Volgens zijn redenering is de partij onder Marine Le Pen pro-Israël geworden en is het de enige partij die oproept tot een ban van islamistische bewegingen. In werkelijkheid is Le Pen weliswaar een voorstander van een tweestatenoplossing, maar is ze ook voor een ‘internationale status’ voor Jeruzalem en is ze nadrukkelijk tegenstander van internationale actie tegen Syrië en Libië.
Stemgedrag
Opiniepeilingen gedaan door het Institut Francais d’Opinion Publique (IFOP) lieten zien dat in 2007 minder dan 5 procent van de Joodse en islamitische stemmers het FN steunden. De cijfers van 2012 zijn niet bekend, maar liggen waarschijnlijk onder het landelijke gemiddelde, zo rond de 10 procent.
Waarom stemmen Joden op het FN? We vroegen het aan een aantal van hen. Huguette Lévy-Livernault, een dame van begin 70, was kandidaat voor het FN bij de parlementsverkiezingen van 2012. Ze deed een gooi naar de zetel die gereserveerd is voor Franse burgers die in Israël wonen, ook al woont ze zelf in Parijs, waar ze tijdens de Hoge Feestdagen naar een traditionele Algerijnse synagoge gaat. Ze kreeg 3,5 procent van de stemmen. Als we haar vragen waarom ze zich bij het FN aansloot, legt ze uit dat Frankrijk zijn soevereiniteit heeft verloren door de EU. Ook is ze bang voor islamisering. Wat betreft Israël, daar is ze nog nooit geweest en ze heeft er ook geen campagne gevoerd, vanwege haar gezondheid. Ze voegt eraan toe dat haar niet-Joodse man niet staat te springen om het land te bezoeken.
In de buitenwijken van Parijs, Lyon en Marseille, waar de radicale islam veel aanhangers heeft en moslimantisemitisme de plaats heeft ingenomen van het anti-Joodse extreemrechts als grootste gevaar voor Joden, geloven nog maar weinigen dat het FN echt zijn ideologie heeft veranderd sinds Marine Le Pen het stokje heeft overgenomen. In Sarcelles, met een gemeenschap van 20.000 Joden, zegt Sarah (gefingeerde naam) – winkelierster van middelbare leeftijd – het zo: „Als we nu niets doen wordt Frankrijk een islamitische staat. En het FN is minder anti-Israël dan extreemlinks.” Michael, ook winkelier, die in Marseille (80.000 Joden) woont, stemde vroeger op het conservatieve UMP. Nu zegt hij: „UMP of de Socialisten, het is allemaal een pot nat. Ik heb genoeg van de criminaliteit hier. Genoeg van de immigratie. Genoeg van belastingverhogingen en de Grote Staat. FN? Waarom zou ik het niet proberen?” De activisten van de Ligue de Défense Juive staan er anders tegenover. Bryan, een 22-jarige student, is het eens met de FN standpunten over immigratie en islam, maar voegt daaraan toe: „Ze heeft de partij niet veranderd. Kijk maar naar de banden tussen Dieudonné (de controversiële antisemitische humorist) en extreemrechts. Ik kan haar niet steunen totdat ze alle antizionisten ontslaat.”
Verschil Wilders
En daar komt het grote verschil tussen het FN en Geert Wilders naar voren: de PVV en zijn leider hebben hun standpunten ten aanzien van Israël en de Joden niet hoeven veranderen omdat zij nooit antizionistisch of antisemitisch zijn geweest. Dat de twee partijen dezelfde standpunten hebben wat betreft immigratie en islam, betekent niet dat ze dezelfde ideologische wortels hebben. Die van Wilders liggen bij mainstream rechts. Die van het FN liggen in het autoritaire, populistische, nationalistische extreemrechts.
Jean-Yves Camus is politiek analist en research fellow bij IRIS, een onderzoeksinstituut dat is gespecialiseerd in internationale relaties en strategieën. Hij schreef eerder een boek over jodendom in Europa en verschillende boeken over het Front National
