Donderdag was mijn agenda dusdanig vol dat mijn dagboekbijdrage sneuvelde. Maar, zoals u gemerkt zult hebben, kwam De Telegraaf mij te hulp en deed de krant verslag van onze EJA-reis naar Krakau/Auschwitz, en ontlastte mij daarmee van een dagboekschrijven waarvoor ik gewoon even helemaal geen tijd had. De agendakrapte begon woensdagavond met een vertraging van de vlucht uit Krakau. De bedoeling was om ons direct na Schiphol naar het choepadiner te laten rijden. Maar door de vertraging was dat niet meer zinvol en, nog veel belangrijker, we wilden meteen naar Barneveld om de familie van Charles Koopman z.l. tot steun te zijn en de lewaje voor te bereiden. Via dit dagboek mijn warme wensen voor het bruidspaar en hun beider ouders. Shimon en Gilah (Evers): mazzel tov en alleen maar semachot in jullie familie!
En toen was het donderdag. De agenda was al vol, maar met een ingecalculeerd uitslapertje had ik rekening gehouden omdat ik begreep dat het best vermoeiend zou zijn om op zondag te vliegen van New York naar Krakau, via Amsterdam, om vervolgens, inmiddels een dag later, van Auschwitz naar Schiphol en dan dinsdag van Krakau weer terug naar Amsterdam. Maar voor dat slapertje was uiteindelijk geen plaats vanwege het trieste overlijden van Charles z.l. Een indrukwekkende, waardige begrafenis op de Portugees-Israëlitische begraafplaats te Ouderkerk aan de Amstel. Daarna het 70-jarig bestaan van het Auschwitzcomité. Ik voelde me verplicht daarbij aanwezig te zijn, juist dit jaar, om met mijn aanwezigheid te tonen hoe belangrijk het is om te herdenken, niet te vergeten en te voorkomen … Want als we niet actief het antisemitisme en antizionisme bestrijden kan Auschwitz II, G’d verhoede, zomaar een realiteit worden. De gedachte van een onverhoopte Auschwitz II had ik gebracht bij mijn toespraak bij de herdenkingsceremonie in Auschwitz en werd duidelijk vermeld in het Telegraaf-artikel. Honderden reacties, waarvan zeer vele, misschien wel meer dan de helft, doordrenkt met antisemitisme pur sang.
En toen naar Nieuwe-Tonge. De bedoeling was oorspronkelijk dat mijn lezing in Hillegersberg zou worden gehouden, maar gezien de vele aanmeldingen was de zaal bij voorbaat al te klein en werd uitgeweken naar Nieuwe-Tonge waar de geschatte 250 bezoekers nog maar net in de grote zaal van de Hervormde Kerk konden worden gepropt. Een prachtige avond voor een publiek dat een en al steun voor Israël uitstraalde en waarvan ook een groot aantal behoorde tot de kring van mijn trouwe dagboekeniers. Die avond werkte voor mij als een sterk antidepressivum.
Intussen was het vrijdag. Na een half jaar geen diensten te hebben gehouden in de sjoel van Amersfoort, maar in het gemeenschapshuis (eveneens in de Drieringensteeg, maar tegenover de sjoel) werd tijdens de middagdienst de sjoel opnieuw ingewijd. Drie Sifree Tora werden teruggebracht naar hun eigen plekje in de heilige ark en daarmee was de restauratie een feit geworden. Jitschak Elzas: dank voor je inzet en van harte gefeliciteerd met het resultaat. De sjoel die over een paar maanden zijn driehonderdjarig bestaan gaat vieren, ziet er weer pico bello uit. Overigens begreep ik niet waarom die restauratie zo gigantisch lang moest duren, maar bij navraag werd het me duidelijk: omdat het gebouw een monument is, waren er tal van extra (gemeentelijke en landelijke) vergunningen nodig en het verwerven van een vergunning is in ons Nederlandje geen sinecure. Dat vereist vele handtekeningen van allerlei commissies die allemaal hun eigen specifieke inbreng hebben en tegelijkertijd ook ieder zijn eigen prijskaartje.
Op sjabbat was het volle bak in de Amersfoortse sjoel vanwege een bat mitswa. Een sterk gemotiveerd twaalfjarig meisje vierde haar bat mitswa en gaf zelf in een toespraak aan hoezeer zij het jodendom essentieel vindt, juist in deze tijd waarin het jodendom, ook in Nederland, onder druk staat en velen hun davidsterkettinkje angstvallig verbergen en een normale sjoeldienst niet meer gehouden kan worden zonder politiebescherming.
U ziet het, trouwe dagboekenier: in het korte tijdsbestek van nauwelijks 48 uur een choepa, want de bruidegom Juda is geboren en bijna helemaal getogen in Amersfoort, een bat mitswa, een lewaje, een herdenking, een lezing en … er ontbreekt nog iets, namelijk een briet mila! En dus, vanochtend, zondag, om half elf in de bijna nieuw ogende sjoel, zou de briet mila van het jongste lid van de Joodse Gemeente Amersfoort, het zoontje van Yehuda en Mirjam, plaatsvinden. Zou plaatsvinden, maar dat gebeurde niet omdat, zoals dat regelmatig gebeurt, de baby een beetje verhoging had en dus werd de besnijdenis uitgesteld. Geen paniek, want bij zeker de helft van de baby’s is dat het geval, waarbij aangetekend dat de halacha, de Joodse wet, strikter is dan medisch gezien noodzakelijk.
Voor mij winst, want om twaalf uur werd ik afgehaald om naar Ysselsteyn te gaan. Een paar uur even geen verplichting kwam me goed uit, want ik kon dan mooi in alle rust mijn onlinecursus Diepgang voor dinsdag aanstaande voorbereiden. Die sjioer zal deze keer gaan over (uiteraard) de sidra van aanstaande sjabbat en ook mijn toespraak bij de briet mila had daarover waarschijnlijk gegaan. Waarschijnlijk, want misschien had ik een of andere gedachte gekregen die voorrang zou krijgen, persoonlijker zou zijn of net iets actueler. Onze aartsvader Jakob trouwt met Lea en Rachel, maar, zo vragen vele Toraverklaarders zich af, hoe dat mogelijk was, want onze aartsvaders leefden reeds volgens de wetten van de Tora. En hoewel het toentertijd weliswaar halachisch nog was toegestaan met twee vrouwen te trouwen, trouwen met twee zusters was absoluut verboden. Een soortgelijke vraag wordt gesteld ten aanzien van de briet mila van Abraham, die al dik in de negentig was toen hij zichzelf besneed. Waarom heeft hij zo lang gewacht en niet meteen vanaf het moment dat hij ging leven volgens de Tora deze mitswa vervuld? Antwoord volgt in het komende dagboek tenzij … de actualiteit me dan op een andere gedachte brengt en u, mijn trouwe dagboekenier, met de vraag over Abraham en Jakob blijft zitten.
Inmiddels is het vijf uur en zit ik net achter in de auto (iemand anders rijdt me dus, want achterin zitten, op de laptop werken en zelf rijden is een lastige combinatie!). Om half twee waren we aangekomen in Ysselsteyn voor de jaarlijkse Volkstrauertag. Een soort Nederlandse 4-5 meiherdenking, alleen dan een beetje anders. Wij herdenken in Nederland onze onschuldige gevallenen en onze helden, maar schurken en moordenaars herdenken we niet. Maar op Volkstrauertag wordt er niet herdacht (eervol herdenken), maar stilgestaan (gedenken) bij alles wat er is gebeurd, het goed en het kwaad. Het Nederlandse woord ‘herdenken’ is dus duidelijk iets anders dan het Duitse woord ‘gedenken’.
Ik was een van de sprekers en gelukkig is mijn boodschap overgekomen. De ambassadeur van Duitsland in Nederland was uiteraard aanwezig, maar ook de Belgische ambassadeur, de Japanse en de Australische. De voorzitter van de Duitse Oorlogsgravenstichting en de minister van Landbouw van Noordrijn-Westfalen zaten tussen de genodigden, evenals vele burgemeesters uit Nederland en Duitsland. De Duitse begraafplaats Ysselsteyn toont hoe complex een oorlog kan zijn. Niet iedere Duitser was een SS’er en niet iedere Nederlander was een rechtschapen verzetsstrijder, alles ligt hier op de zogenaamde nazibegraafplaats door mekaar. Toen voor 1940 Joden uit Duitsland naar Nederland probeerden te ontkomen, sloot ons heilige Nederland zijn grenzen. En de rol van Duitsland is maar al te goed bekend, maar ook daar waren verzetsstrijders en zaten Joden ondergedoken! Oorlog is nooit zwart-wit, maar vertoont veel grijs.
Ik heb voor dit dagboek van vandaag nu de laatste zinnen geschreven. Zodra ik thuis ben, gaat dit dagboek naar mijn Leeuwardense controleur, wordt voorzien van een foto en dan naar de eindredacteur van het NIW om online op www.niw.nl te verschijnen.