Inmiddels vlieg ik weer terug naar Nederland. Nou, niet helemaal waar, want zodra ik maandagochtend, morgenochtend dus, op Schiphol ben, ga ik naar de lounge om te dawenen (ochtendgebed), vervolgens door de paspoortcontrole en vlieg ik om 9.30 uur naar Krakau voor een symposium over antisemitisme.
Wie zijn de deelnemers? Parlementariërs uit de EU en mensen uit het onderwijs. Onze minister van OCW, mijn ‘vriendinnetje’ Rianne Letschert, had willen komen, maar haar agenda liet het niet toe. Volgend jaar zal ze echter deelnemen, heeft ze me toegezegd. Ik heb haar speciaal maar even ‘vriendinnetje’ genoemd, omdat ik weet dat sommigen haar zo’n beetje als het summum van een antisemiet beschouwen en het mij kwalijk nemen dat ik anders tegen haar, en tegen de meerderheid van onze regering, aankijk. Ik geloof namelijk nog steeds dat onze overheid niet treife is en daarom weiger ik ze tot antisemieten te degraderen. Mocht ik toch tot het inzicht komen dat mijn visie onjuist blijkt te zijn, dan deins ik er niet voor terug om mijn mening bij te stellen, zoals ik dat ook in het verleden heb gedaan met mijn visie op de Joodse Raad.
Maandag, morgen dus, vanaf 12.30 uur in Krakau, met sprekers, lezingen en getuigenissen over Jodenhaat. ’s Avonds een galadiner, met als hoofdgerecht niet het diner zelf, maar het socialiseren: met elkaar in gesprek gaan over de situatie van het Europese Jodendom, met als hoofdthema: is Europa nog veilig voor Joden?
En dinsdag Auschwitz. Na de rondleiding door Auschwitz-Birkenau vindt er in Birkenau, vlak bij de overblijfselen van de gaskamers, een herdenkingsplechtigheid plaats, waarbij ik, naar ik vermoed, Kaddiesj en Jizkor (herdenkingsgebed) zal uitspreken en ook een korte herdenkingstoespraak zal houden. Ik vermoed dat, want er is nog niet met mij over gecommuniceerd. Maar gezien het feit dat mij die bijdrage inmiddels al meerdere keren is toebedeeld, ik tot de generatie van net na de oorlog behoor en ik bovendien binnen de EJA – European Jewish Association – officieel voorzitter ben van het Committee Combatting Antisemitism, neem ik dat maar aan. En dus zal ik, als ik niet slaap en niet met dit nacht/dagboek bezig ben, nadenken over wat ik ga zeggen.
Vorig jaar flapte ik eruit dat ik hoop dat over tachtig jaar onze nakomelingen hier niet bijeen zullen hoeven komen om Auschwitz II te herdenken … Het moge dan vrij ongenuanceerd lijken, maar toch: het welde als het ware op uit het niets. ‘Als het ware’, want behalve de Schepping van onze wereld kan er nooit iets uit het niets ontstaan. Ex nihilo is uitsluitend en alleen aan de Eeuwige voorbehouden, dus kennelijk zat die gedachte toch in mijn hoofd!
Maar voor nu een verslagje van de Kinus, de jaarlijkse conferentie van Chabad-shluchiem (afgevaardigden). Woensdagavond was ik aangekomen in New York en nu, zondag dus, vlieg ik weer terug. Helaas mis ik het grote banket, maar het is zoals het is en mijn aanwezigheid in Auschwitz voor het symposium is belangrijker dan mijn aanwezigheid hier in New York. Mea culpa: ik heb slechts een paar workshops bijgewoond. De reden is dat de meeste shluchiem aanzienlijk jonger zijn dan ik. Behalve een paar van onze eigen kinderen waren er ook een flink aantal van onze kleinkinderen aanwezig, allen dus shluchiem. De meerderheid van de gezanten was dus veel jonger en kwam naar mij toe met allerlei hulpvragen op het gebied van gioer (toetreding tot het jodendom) en hoe te bepalen of iemand die aangeeft Joods te zijn, dat inderdaad is.
Maar ‘we’ hebben ook een groot financieel conflict bijna opgelost. Bijna opgelost, omdat er nog enige acties zullen moeten worden ondernomen. Maar we verwachten, optimisten als we zijn, dat het goed zal aflopen. De ‘we’ zijn Blouma en ik. Blouma zat tot vandaag in Nederland (en is inmiddels al in Krakau aangekomen). Een van de Oekraïense rabbijnen/shluchiem heeft last van oneigenlijke concurrentie. Hij wordt door een paar gefortuneerde Nederlandse jongens financieel gesteund. Met het geld, en het gaat om grote bedragen, geeft hij voedselpakketten aan honderden arme Oekraïense Joodse gezinnen en individuen. Het vlees dat bijvoorbeeld in zo’n pakket zit, is uiteraard koosjer. Nou is er een Joodse concurrent, zoiets bestaat dus kennelijk, opgestaan die met hetzelfde bedrag een groter bereik heeft, doordat hij niet-koosjere producten aanschaft. En dus hebben de gefortuneerde Nederlandse jongens besloten om hun giften vanaf vorige week aan de concurrent te geven, omdat die een groter bereik heeft. Groter, maar niet koosjer. Omdat Blouma dus in Nederland was en ik in New York, heeft zij met de Nederlandse financiers kunnen spreken, het verschil tussen koosjer en koosjer-stijl kunnen uitleggen en naar verwachting wordt de financiële steun binnen een week teruggedraaid naar waar die hoort te zijn.
Het los van elkaar opereren is best goed bevallen en levert dus winst op. Als we samen zijn, proberen we ook steeds om zo min mogelijk samen te zijn. We verdelen ons gewoon in twee groepjes van één en leveren dus twee keer bijvoorbeeld pastorale zorg. Maar als ik in New York zit en Blouma thuis … Ik had afgelopen zaterdagavond, na afloop van sjabbat, aanwezig moeten zijn bij de uitreiking van een belangrijke prijs aan Roger van Oordt, maar ik zat dus in New York en Blouma heeft mijn aan-/afwezigheid geheel overgenomen. Het was een groot succes. Iedereen was meer dan tevreden met haar optreden! Als dat zo doorgaat, kan ik beter wegblijven uit Nederland. Dat zou een aantal mensen zeer welgevallig zijn, zonder dat ik in details ga treden. Maar om een aantal van u uit een rustige, vredige slaap te halen: niet iedereen vindt me aardig!
O ja, bijna vergeten: de kwestie van 300 jaar sjoel Amersfoort, waaraan het Museum Amersfoort (voorheen Flehite) een tentoonstelling had willen wijden. Maar zonder enig vooroverleg was door de directeur besloten dat die tentoonstelling vanwege de toestand in de wereld niet kon doorgaan. Hoewel ik normaliter geen scherpe tong heb, pakte mijn tong nu even iets anders uit. In een voor mijn doen vlijmscherp dagboek heb ik met de museumdirecteur de vloer redelijk fel aangeveegd.
Ik sta bekend als een professionele bruggenbouwer. Maar om een brug te bouwen, moet er wel aan weerszijden van het kanaal een kade zijn. Inmiddels heeft de directeur met Alexander van Dijkhuizen, de voorzitter van de Joodse Gemeente Amersfoort, een gesprek gevoerd. Er wordt naar een passende oplossing gezocht! Geweldig! Minder geweldig is het dat er ook wordt gezocht naar een geschikte locatie. Geschikte locatie? Mijns inziens is de enige en meest geschikte locatie: het museum! Iedere andere locatie komt volgens mijn gevoel en verstand niet in aanmerking.
We zijn er dus nog niet uit!
