De indrukwekkendste reis die ik ooit maakte was de CIDI-trip naar Israël en de Palestijnse gebieden in 2017. Toen ik de kans kreeg deel te nemen, nam ik mij voor er als diehard pro-Palestijn uit te komen. Het is immers een goede levenservaring het fout te hebben en tot een ander inzicht te komen. Wellicht had ik het als zionist, en als iemand met een niet al te beste dunk van Palestijnen, gewoon bij het verkeerde eind.
De reis was verre van propaganda: er waren ontmoetingen met bestuurders van de Palestijnse Autoriteit, Hamas en gewone Palestijnen in onder meer Nabloes, Ramallah en het vluchtelingenkamp Balata. Als iemand mij kon overtuigen van mijn ongelijk, dan waren zij het wel — de kans dat zij op de loonlijst van het CIDI stonden, leek mij vrij klein.
Eerst mijn ervaringen in Israël, toegespitst op twee voorvallen. Ze zijn niet representatief voor het land als geheel, maar hebben wel mijn hosanna-ideaalbeeld van Israël met wat realisme getemperd. In de volgende column deel ik mijn ervaringen in de Palestijnse gebieden en blik ik terug op hoe dit alles mijn denken heeft gevormd.
Ongelovigen
Bij de Klaagmuur ontmoette ik een modern ogende Argentijnse Jood. Ik vroeg hem naar de politiek in Israël. In alle ernst betoogde hij dat Israël zich het beste kon ontdoen van alle niet-Joden — op welke manier dan ook — waarna alle Joden wereldwijd, opgejaagd door antisemitisme, alia zouden maken. Daarna zou het land uitsluitend door de Tora worden geregeerd en zou de Masjiach zich openbaren. Antisemitisme was in zijn ogen zowel onontkoombaar (‘zo zijn de niet-Joden’) als een goede zaak: het zou de geassimileerde Joden terugbrengen naar het jodendom en naar Israël.
Onmiddellijk herkende ik die denkwijze als takfir wal-hijra, een term uit de soennitische islam. Moslims die in de niet-islamitische wereld integreren, leven als ongelovigen en begaan daarmee geloofsafval (takfir); zij moeten een uittocht maken naar eigen gebied (hijra) om van daaruit de wereld te zuiveren van niet-islamitische invloeden en zo de eindtijd naderbij te brengen. Het jihadistische terrorisme is erop gericht juist die vijandigheid aan te wakkeren die geïntegreerde moslims dwingt hun nieuwe thuis te verlaten.
In alle ernst betoogde hij dat Israël zich het beste kon ontdoen van alle niet-Joden
De kille vanzelfsprekendheid waarmee deze man sprak, verried dat zijn ideeën in zijn omgeving niet controversieel waren. Hoe wijdverbreid ze zijn, kan ik niet beoordelen, maar het volstond om mij de rillingen te geven. Hiermee bouw je geen democratische rechtsorde op; dit was er juist een religieus-etnisch geïnspireerde aanslag op.
Minachting
Een dag later liepen wij in de moordende hitte door een wijk waar men in dikke jas en bontmuts rondliep alsof het hartje winter in Oekraïne was. Een vreemde, emotionele gewaarwording: mijn familie komt uit de sjtetls van die regio — ze zijn er, op mijn overgrootouders na, allemaal vermoord. Ik werd bevangen door heimwee en verlies, naar een wereld die ik in mijn ziel ken en waar ik in mijn hart bij wil horen, maar waarin ik in feite een buitenstaander ben.
We stopten bij een winkeltje naast een religieus schooltje met kinderen van een jaar of tien. Hoewel zij eerst nieuwsgierig reageerden op onze oer-Hollandse blonde koppen, sloeg de sfeer al snel om. Wij werden kennelijk afgerekend op ons uiterlijk, en daarmee op ons vermeende niet-Joods zijn, door kinderen die zulke agressie helemaal niet zouden moeten kennen. Die indruk hield aan naarmate wij verder de wijk in liepen. Opnieuw bekroop mij het gevoel in een omgeving te zijn beland waar de niet-Jood met minachting werd bejegend. Uit mijn eigen opvoeding of Joodse vriendenkring herkende ik dit totaal niet — maar wellicht zouden deze lieden ons niet eens als echte Joden zien.
Twee vragen drongen zich op die nog altijd door mijn hoofd spelen. Stel dat ik in de jaren dertig een niet-Joodse Pool of Oekraïner was geweest, in steden waar soms meer dan dertig procent van de bevolking Joods was , hoe zou ik deze bejegening dan hebben ervaren? Waren mijn kleine voorbeelden representatief voor hoe een groter deel van de Europese Joodse gemeenschap zich destijds tot niet-Joden verhield, en is een zekere animositeit dan niet te verklaren?
En ten tweede: hoe beschermt een democratie zich tegen het demografische en electorale gewicht van zulke groepen?
6 reacties
Ja, ‘het’ probleem van de ‘moderne (?)’ Jood. Sommigen zijn blond en hebben blauwe ogen, zien er Noord-(?)Europees uit en hebben een vreselijk lot ondergaan in de Tweede Wereldoorlog. Joodser dan Joods, zeggen ‘we’ dan, zeggen ‘ze (?)’ dan. En Israël vult zich, of is gevuld, met Israëliërs uit het Midden-Oosten, Joden die uiterlijk in niets (of nou ja weinig) verschillen van de omringende Arabieren (ook weer een vraagteken, mensen). Dit is de moderne (?) Joodse geschiedenis, dames, heren ook. De moderne (weer een ?) Joodse identiteit. Terecht behandeld door het Nieuw Israëlitisch Weekblad, week in, week uit. Dank u, redactie. En: prettige feestdagen!
Krijgen we niet allemaal een erfenis mee van onze ouders ? Doen Joodse ouders dat niet al vanaf de tijd dat ze met discriminerende wetten uit hun eigen land werden verdreven of zelfs fysiek werden ontvoerd ? Wat is het maximale aantal generaties dat Joden ergens in het Westen, Oost Europa of de islamitische wereld ongestoord hebben kunnen leven ? Wat hebben Joodse ouders anders aan hun kinderen kunnen doorgeven dan in het beste geval achterdocht jegens niet-Joden ? Met welke boodschap moeten Joodse ouders nu, twee of drie generaties na de Shoah, hun kinderen naar school sturen ? Voor mij is het duidelijk dat de lange ketting van reacties begon op het moment dat Joden zich verzetten tegen de Romeinse bezetting , maar het heeft weinig zin om ons daar nog mee bezig te houden. We moeten ons niet bezighouden met zinloze vragen over wie er schuldig is, maar met zinvolle oplossingen. En oplossingen vraag je, als je een waardevol antwoord wilt, niet zo maar aan iemand die je helemaal niet kent. Hoe moet je zo’n antwoord waarderen ? Ik ken al zo’n vijftig jaar een stuk of twintig Israëlische Argentijnen die je nooit bij de Klaagmuur zult tegenkomen. Ze hebben verschillende niveaus van opleiding en uiteraard allemaal verschillende persoonlijkheden. Tot de slachting van 7 oktober geloofden de Argentijnen die ik ken bijna allemaal in de Twee-Staten-Oplossing.
Sinds 7 oktober verschillen de meningen over hoe het verder moet. En dan zijn er nog duizenden Argentijnen in Israël waarover ik helemaal niets weet, waarvan de meesten ongetwijfeld ook de één of andere mening hebben.
Fantastisch artikel, ik had de joden vervolging van dit uitzicht bekeken
Met aandachtigheid heb ik over uw indrukwekkende reis CIDI-trip van 2017 en reisverslag gelezen en uw bevindingen hierover. Mooi en oprecht geschreven!
Bijzondere ervaringen hebt u meegemaakt. Ik kan het me levendig voorstellen, zoals bij de Klaagmuur en bij het religieuze schooltje. Ik herken deze ervaringen wel, hetzij misschien iets anders, om dat ik er als gelovige wel andere gevoelens en gedachten bij heb. Maar dit zijn toch wel altijd bekende tendensen in Israel.
Heel terecht, dat die twee vragen zich zo duidelijk opdrongen bij u,… en eigenlijk nog steeds.
U schrijft ook over een democratische rechtsorde , dit n.a.v. wat de Argentijnse Jood, vertelde aan u.
………………………
Tja, weet u, ik denk hierbij tegelijk wel aan hoe het met de rechtsorde gesteld was in Israel’s Bijbelse tijden. Israel is niet zomaar een “gewoon” land.
In het oude Israel, was het land een pure Theocratie , G,d sprak door de Richteren en wat er opvolgde was een Monarchie met Koningen, die onder G,ds leiding stond middels de profeten. (Zo heel raar was het ook weer niet wat die Argentijn zei.)
……………………..
Het land is nu en dan spreek ik over de Staat Israel, zo’n kleine tachtig jaar oud ..en is van wat wij “zien” een klein stukje van het mooie maar wel ingewikkelde geheel.
Wat deze Argentijnse Jood zegt, kan best koud en kortzichtig overkomen. Vooral wanneer je niet gelovig bent.
Wat mezelf betreft, Ik geloof zelf ook (als gelovige in de Messias)) en velen met mij in de toekomst van Israel met een Messias of Mashiach.
Hoe dit zich allemaal gaat voltrekken… dat zal zijn als een Wonder voor Israel zelf en alle volken!
Ik wens u een zoet nieuwjaar,
…….Shana Tova……..
Ik vind toch iets raars aan deze column. Ik lees dat David 2 plekken bezoekt die belangrijk zijn voor religieuze mensen. Is het dan raar dat je geconfronteerd wordt met bijpassende visies en gedrag? Ga naar Staphorst en, ta-ta, daar zijn mensen die anders denken over de gelijkheid van man en vrouw. Welkom in de wereld, niets is Israël vreemd, waarin mensen leven met verschillende opvattingen. Helemaal prima om het daar niet mee eens te zijn. Je mag deze meningen zelfs “eng en gevaarlijk vinden”. Hosanna (feitelijk een roep om hulp) is in dit kader onbedoeld een passende vergissing.
Maar, die laatste zinnen, over animositeit, daar schrik ik echt van. Dan ga je als eerste voorbij aan de gevolgen van eeuwen vervolging en discriminatie vanuit niet-Joodse kant. Maar bovenal, lees ik hier nu…, met een grootse generalisering, enige vergoelijking voor wat er in die periode allemaal gebeurd is….?? Ik vergis me, hoop ik, want dat zou ook echt eng zijn.
Als de schrijver van dit artikel in een Joodse orthodox – religieuze wijk loopt zonder keppel op zijn hoofd, dan is het logisch dat ie argwanend wordt bekeken. En dan gaat het waarschijnlijk niet om de kleur van zijn haar.
En in de context van de uitspraak van de Argentijnse Jood: Als de demografische ontwikkelingen in Israël zich op de huidige manier nog 50 jaar voortzetten, zullen uiteindelijk de Joden in de minderheid zijn in eigen land.