Abonneer op het NIW

Het opinietijdschrift en cultureel magazine in één, voor iedereen geïnteresseerd in de Joodse wereld. Abonneer nu »

Nieuws

Zelenski’s Knessetspeech wekt wrevel

De misplaatste vergelijking die de Oekraïense president maakte tussen de oorlog in zijn land en de Holocaust, is veel Israëlische politici in het verkeerde keelgat geschoten.

Redactie 25 maart 2022, 08:00
Zelenski’s Knessetspeech wekt wrevel

Naftali Bennett toonde zich begripvol na afloop van de toespraak die Volodimir Zelenski hield voor de Knesset. “Hij is een leider die strijdt voor het leven van zijn land. Vele honderden zijn dood, miljoenen vluchtelingen. Ik kan mij niet voorstellen hoe het is om in zijn schoenen te staan.” De verzoenlijke toon van de Israëlische premier was bedoeld om de harde kritiek van een aantal Knessetleden te verzachten. Zij namen het de Oekraïense president kwalijk dat hij de inval in zijn land had vergeleken met de Shoa en dat hij de rol van zijn landgenoten tijdens de Holocaust wel erg positief had afgeschilderd. Ondanks zijn verzoenende woorden wees Bennett Zelenski terecht: “Ik geloof dat de Holocaust met niets vergeleken zou moeten worden. Het is een unieke gebeurtenis in de geschiedenis der volkeren, van de wereld – de systematische, industriële vernietiging van een volk in gaskamers.”

Zelenski’s tien minuten durende toespraak tot de Knessetleden was misschien het best als passiefagressief te omschrijven. De president wisselde van het ene moment op het andere complimenten aan de Joodse staat af met teleurstelling. Soms zelfs over hetzelfde onderwerp. Zo prees Zelenski premier Bennetts rol als onderhandelaar tussen Moskou en Kiev, maar tegelijkertijd zei hij: “Je kunt niet bemiddelen tussen goed en kwaad.” Een nogal onnodige uitval naar de Israëlische premier, die nota bene op verzoek van Zelenski zelf probeert te bemiddelen.

‘Endlösung’
Zelenski vroeg zich af waarom Israël zijn land niet bevoorraadt met het befaamde Iron Dome-raketafweersysteem. De president noemt dit ‘het beste ter wereld’. Vleierij en kritiek verpakt in één zin. Terwijl Zelenski moet weten dat de vraag om Iron Dome volkomen onrealistisch is. Het zou pas effectief zijn na maanden training van de Oekraïense bemanning door IDF-militairen, waardoor Israël vanuit Russisch gezichtspunt zich militair volledig aan de kant van Oekraïne zou scharen.

Waar de president in de ogen van Knessetleden en waarnemers echt uit de bocht vloog, was in zijn vergelijking van de oorlog in zijn land met de Shoa. Zelenski noemde de Russische inval een poging ‘ons volk, onze kinderen, onze families te vernietigen’. De president wees erop dat in Moskou gesproken wordt van ‘een definitieve oplossing van het Oekraïense vraagstuk’. Die woordkeuze schoot veel Knessetleden al in het verkeerde keelgat, maar waar Zelenski zijn hand echt overspeelde was aan het einde van zijn speech: “Oekraïners maakten tachtig jaar geleden hun keuze. Zij redden Joden. Dat is waarom de rechtvaardigen onder de volkeren onder ons zijn.”

Pro-Oekraïense demonstranten bekijken Zelenski’s rede op een groot scherm in Tel Aviv foto: Flash90

Natuurlijk waren er talloze Oekraïners die tussen 1941 en 1945 hun Joodse landgenoten hielpen, maar Zelenski’s omissie van collaboratie door zijn landgenoten, van fascistische milities die hielpen Joden op te sporen en van Oekraïners die als bewakers dienden in Duitse vernietigingskampen, liet een nare smaak achter. Speculaties over waarom de president zijn naar revisionisme neigende woorden had gebruikt, lopen uiteen. Er is gesuggereerd dat zijn toespraak meer aan het wereldpubliek was gericht dan strikt aan het Israëlische volk. Anderen houden het bij een historische verklaring over de manier waarop in de voormalige Sovjet-Unie de Shoa nooit werd behandeld als de massamoord op het Joodse volk, maar als een genocide op Sovjetburgers, onder wie Joden.

Geen staande ovatie
Hoe dan ook, Zelenski’s toespraak voor de Knesset werd niet de triomf zoals zijn redevoering voor het Amerikaanse Congres was of die voor het Britse Lagerhuis. Geen minutenlange staande ovatie van de Israëlische parlementsleden, zoals hun collega’s in Washington en Londen die wel hadden gebracht. Misschien zat daar ook wel de nodige wrevel van Zelenski’s zijde. Israël had besloten dat de Knesset niet in een speciale sessie bijeen zou komen om de president toe te horen, dus moest hij het met een veredelde Zoomvergadering doen. Het excuus van de Knessetleiding dat dit om formele redenen niet anders kon, zal in Kiev als een klap in het gezicht zijn aangekomen – zeker omdat het ware motief lag in het bewaken van de Israëlische neutraliteit in het conflict en het te vriend houden van Vladimir Poetin.

Aan de andere kant probeerde Zelenski zijn Israëlische toehoorders wel degelijk te paaien, bijvoorbeeld door de beroemde woorden van de in Kiev geboren Golda Meïr te lenen: “Wij zijn van plan te blijven leven. Onze buren willen ons dood hebben. Dit is geen kwestie die veel ruimte voor compromissen overlaat.” Het is nu aan Naftali Bennett dat compromis toch te blijven zoeken, in het belang van Israël, het Oekraïense volk en Volodimir Zelenski.

Heeft u dit artikel met plezier gelezen? Met een abonnement op het NIW krijgt u toegang tot columns, opinies, analyses, nieuws – en achtergrondverhalen. Kies hier wat het beste bij u past.

Abonneer op het NIW

Abonneer nu!
Tags dit artikel heeft geen tags
Opmerkingen (2)
Molewijk, G.C. 25 maart 2022, 14:50
Wat het praten over WO II altijd lastig maakt en een onaangename bijsmaak kan geven, is dat westelijke landen zoals Nederland één vijand hadden: Duitsland. De geallieerden waren onze vrienden. Echter, de Oost-Europese landen en volkeren zoals de Oekraïners hadden twee vijanden: Duitsland én de (formeel geallieerde) Sovjet-Unie. Deze laatste had in de jaren dertig in Oekraïne een genocide gepleegd met miljoenen doden als gevolg.Om die reden moet iedereen kunnen begrijpen dat een gesprek met Zelenski over WO II al snel iets ongemakkelijks kan krijgen. De hoofdschuldige van dit ongemak blijft echter nazi-Duitsland.
Klaas de Jong 25 maart 2022, 17:55
Goed artikel. Het is erg zorgwekkend dat Zelenski een vergelijking maakt met de Shoa en zelfs de Oekraïners als beschermers van de Joden in de Shoa. Zou hij de geschiedenis van Babi Yar echt niet kennen?
Plaats opmerking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *