Het sociaal contract dat wij met elkaar hebben opgebouwd is in twee jaar tijd enorm ondermijnd. Links roept nog steeds ‘fascisme’ bij elke tweet van Wilders, maar is volledig blind voor het fascisme in de eigen achterban. Het is alsof voor hen het fascisme alleen maar in het bruin, maar nooit in een kaffiya of regenboogshirt gehuld kan zijn. Maar de waarschuwing van de geschiedenis is duidelijk: de meute en het fascisme zijn onze tijd- en kleurloze metgezel.
Hoe kan het dat er juist onder progressieve, en niet onder conservatieve lieden een soort affiniteit lijkt te bestaan voor tirannieke, mensenrechten schendende bewegingen als Hamas en Hezbollah? Hoe kan het dat hoogopgeleide burgers, die zichzelf op de borst slaan over hun superieure moraliteit, het in een gewapend conflict zelfs opnemen voor dit soort bewegingen? Hoe kan het dat grote mensenrechtenorganisaties zich met rechtszaken en publieke campagnes hebben ingezet om Hezbollah te beschermen tegen de Israëlische F-35’s? Hoe kan het dat zij zelfs in de aanval op Irans atoomwapenprogramma een moreel probleem zagen?
Hoe hallucinant dit ook lijkt, het is in wezen niets nieuws. In de jaren zeventig zwaaiden progressieve studenten met het rode boekje van Mao, omdat zij in deze massamoordenaar een medestander van hun progressieve idealen zagen. Ook eerdere massabewegingen zoals het bolsjewisme, de eugenetica, en zelfs de rassenleer werden ooit warm onthaald door mensen die zichzelf als progressieve voorhoede van een betere wereld zagen. Onder de allereerste feministische denkers was het bijvoorbeeld niet ongewoon voorstanders aan te treffen van gedwongen sterilisatie bij voor voortplanting ongeschikt geachte rassen of mensen.
Heilsleer
De rode draad hier is de gedachte dat ‘de goede samenleving’ niet, zoals de liberalen beweren, spontaan kan ontstaan, maar moet worden georganiseerd, opgelegd en afgedwongen. Het liefst door een voorhoede van verlichte, goedbedoelende helden die het beste met iedereen voor hebben. Nu is het alleen maar goed dat er mensen zijn met idealen die hun eigen belang overstijgen, mensen die daar persoonlijke (!) offers voor brengen. Maar wanneer die idealen een ideologische blauwdruk voor maatschappelijke verlossing worden, krijg je een fundamenteel probleem: als mensen echt vrij zijn, zijn zij ook in staat de voortgang van de maatschappij ongehinderd te belemmeren. Dan staat individuele vrijheid collectieve vooruitgang opeens in de weg.
Hoe hallucinant dit ook lijkt, het is in wezen niets nieuws
De rechtvaardigheid en de moraal van de heilsleer vereisen dat die individuele vrijheid wordt opgeheven opdat de samenleving als geheel gered kan worden. Hier botsen twee opvattingen over mensenrechten: bij de een dient het recht ertoe het individu te beschermen tegen het collectief, bij de ander dient het recht ertoe collectieve verlossing mogelijk te maken, zo nodig ten koste van het individu. In die laatste gedachtegang staan de zinnebeelden van die individuele vrijheid — Amerika, het Westen, kapitalisme — dan ook symbool voor de onderdrukking van het collectieve belang en de vooruitgang.
Bizar
In de islamitische wereld heerst eenzelfde soort collectivistische heilsleer, het islamisme. Maar dat is gestoeld op orthodox-islamitische doctrines en wetgeving die zich totaal niet verhouden tot progressieve idealen. Hoe kan het dan dat deze twee totaal tegengestelde bewegingen elkaar toch vinden? Ze delen de idee dat verlossing niet kan komen zonder de vernietiging van wat zij het meeste, elk voor hun eigen redenen, haten: Amerika, het Westen en alles wat daarbij hoort. Wat we zien, is een convergentie van belangen: mijn vijand is jouw vijand. En die raakvlakken komen het sterkst bijeen bij … Israël. Vandaar ook de bizarre, intersectionele verschijnselen waarbij lhbt-groepen op de bres gaan voor Hamas, of waar klimaatactivisten stellen dat opwarming van de aarde niet los gezien kan worden van de strijd voor Palestina.
En net zoals ‘progressieven’ in de vorige eeuw massamoorden door communistische bewegingen vergoelijkten met een beroep op ‘hogere doelen’ zoals dekolonisatie, antikapitalisme of bevrijding van onderdrukte volkeren, doet men dat nu met de aanslagen van 7 oktober en door Hamas en Hezbollah als ‘legitieme verzetsbewegingen’ te typeren. Oud-minister Gerrit Zalm zei ooit: “Rechtse mensen houden van mensen, linkse mensen van de mensheid.” Er zijn weinig mensen zo gevaarlijk als degenen die uit liefde voor ‘de mensheid’ dit soort ultieme consequenties trekken.
