Weinig sportfans zullen bij de Olympische Winterspelen onmiddellijk denken aan Joodse atleten. Toch komen er bij de Spelen in het Italiaanse Milaan en Cortina die deze week beginnen, enkele interessante namen in actie. Laten we beginnen met onze nationale sport, het langebaanschaatsen. Daar doet zich een merkwaardig fenomeen voor: de kans is groot dat de Nederlandse mannen geen enkele gouden medaille pakken.
De redenen daarvoor zijn het verval van het Nederlandse schaatsen op de lange afstanden, de vijf en tien kilometer, en het Amerikaanse fenomeen Jordan Stolz, de huizenhoge favoriet op de 500, 1000 en 1500 meter. Maar ook het Amerikaanse achtervolgingsdrietal is favoriet voor goud. Dit bestaat uit Ethan Cepuran, Casey Dawson en ‘de man in het midden’ Emery Lehman, een in Chicago geboren Jood.
Lehman en zijn twee collega’s zijn topfavoriet, zij zijn de regerende wereldkampioenen en -recordhouders. Individueel geen grote namen, maar als team praktisch onverslaanbaar. Het enige wat roet in het eten kan gooien voor Lehmann is een mogelijke deelname van Stolz aan de achtervolging, die ten koste zou gaan van een van het drietal. Hoe dan ook rijdt Lehman ook de individuele 1500 meter, maar op die afstand wordt de winnaar van het brons in Peking vier jaar geleden (ook in de achtervolging) geen medaillekansen toegedicht.
De Hamer
Wie niet in wonderen gelooft, is geen realist, om David Ben-Goerion weer eens te parafraseren. Dat is ook de boodschap van komedieklassieker Cool runnings, waarin John Candy de coach speelt van het Jamaicaanse bobsleeteam dat in 1988 daadwerkelijk deelnam aan de Olympische Spelen van Calgary. Nu is Israël geen Jamaica, maar evenmin een land dat je direct met bobsleeën associeert.
Net als Nederland, kun je denken, maar in tegenstelling tot de oranjebobbers gaat de Israëlische viermansbob wel degelijk naar Cortina d’Ampezzo, waar de baan voor de verschillende slee-onderdelen ligt. Geen cool runnings maar sjoel runnings dus. Onder leiding van de in de VS geboren Adam Jeremy ‘A.J.’ Edelman, bijgenaamd ‘The Hebrew Hammer’, doet een bijzonder opvallend team mee aan de Spelen. Edelmans ploeggenoten werden allemaal opgeroepen om in Gaza te vechten. Daarnaast is hij zelf de eerste orthodoxe Jood ooit die meedoet aan de Olympische Winterspelen, zoals zijn sleegenoot Ward Fawarsy de eerste druus is. Terzijde: A.J. is niet alleen opgeleid aan elite-universiteit MIT, maar ook de broer van de populaire stand-upkomiek Alex Edelman.
Geen cool runnings maar sjoel runnings dus
De andere twee passagiers in de Israëlische viermansbob zijn Omer Katz en Menachem Chen, waarbij Chen Edelman ook vergezelt in de tweemansversie. In dezelfde baan in Cortina, maar dan in het onderdeel skeleton, zullen we een andere Israëlische atleet tegenkomen: Jared Firestone. Net als Edelman is hij in de VS geboren, in Miami, en net als de bobsleeër heeft hij een prachtige bijnaam (alsof zijn eigen naam al niet mooi genoeg is), ‘The Jewish Jet’. Helaas worden Firestone noch het Israëlische bobsleeteam medaillekansen toegedicht.
Doelvrouw
Dat ligt anders voor de Joodse ijshockeyers die in Milaan in actie komen. Vrouwen gaan voor, bij hen lijken Canada en de VS om het goud te gaan strijden. De Amerikaanse ploeg heeft een Joodse doelvrouw, Aerin Frankel. In het dagelijks leven verdedigt de 26-jarige het doel van de professionele ijshockeyploeg Boston Fleet. Vorig jaar werd zij de eerste keepster met meer dan duizend reddingen in de PWHL, de Amerikaans-Canadese ijshockeycompetitie. Als doelvrouw van Team USA won Frankel al twee gouden en drie zilveren medailles op wereldkampioenschappen, in Milaan hoopt zij daar haar eerste olympische medaille aan toe te voegen.
Als de Amerikaanse vrouwen geen goud halen bij het ijshockey, is de kans groot dat de Canadese dat wel doen. Ook die ploeg heeft een Joodse keepster, Kayle Osborne van de New York Sirens. Het is echter twijfelachtig of de 23-jarige uit Westport, Ontario veel speeltijd zal krijgen, want in principe is zij Canada’s derde doelvrouw.
Bij de mannen telt de Amerikaanse ploeg, de nummer één op de wereldranglijst en daarmee een van de favorieten voor het goud, liefst drie Joodse spelers. Dat zou je niet direct zeggen als je hun namen hoort, maar de broers Quintin en Jack Hughes zijn het wel degelijk. ‘Quinn’ speelt als verdediger voor de Minnesota Wild in de Noord-Amerikaanse ijshockeyliga, de NHL. Zijn jongere broer Jack speelt in diezelfde competitie voor de New Jersey Devils.
Miracle on ice
De broers Hughes hebben een vader van Iers-katholieke afkomst, maar hun moeder is zo Joods als een Ellen Weinberg maar zijn kan, vandaar dat de broers bar mitswa werden. De Hughes vormen een waar ijshockeygeslacht. Hun vader is assistent-coach in Boston en moeder Ellen werd als speelster opgenomen in de Eregalerij van Joodse sporters. Er is zelfs een derde en jongste broer die professioneel ijshockeyer is. Luke speelt net als Jack voor New Jersey, maar hij haalde helaas de olympische ploeg niet.
De Joodse gebroeders Hughes stammen uit een heus ijshockeygeslacht
Wie dat wel deed, is Jeremy Swayman. De keeper van de Boston Bruins werd geboren in Anchorage in de staat Alaska. U ziet: Joden zitten overal. Swayman, bijgenaamd ‘Bulldog’, won vorig jaar goud met de Amerikaanse ploeg op het WK in Denemarken en Zweden. Daar hoopt de 27-jarige nu een olympische medaille aan toe te voegen, liefst van datzelfde edelmetaal. Dat zou de eerste gouden plak voor de Amerikaanse ijshockeyers zijn sinds 1980, toen de amateurs van Team USA in Lake Placid de onverslaanbaar geachte Sovjets klop gaven in de wedstrijd die de geschiedenis in ging als het ‘Miracle on ice’. Met drie Joodse spelers in de ploeg voor Milaan zult u de redactie van het NIW luidkeels de in Lake Placid geboren slogan horen scanderen: “U-S-A, U-S-A, U-S-A!”
Dierenarts
We zijn er nog niet, al hebben we de Joodse medaillekandidaten wel zo’n beetje gehad nu. De Israëlische ploeg, de op een na grootste in de geschiedenis van het land, telt nog vier leden. Kunstrijdster Maria Senjoek zal bij de openingsceremonie in Milaan de blauwe-witte vlag van haar land dragen, al werd zij zelf twintig lentes geleden in Moskou geboren. De 1 meter 58 kleine Senjoek werd in Holon voor het vierde jaar op rij Israëlisch kampioene kunstrijden, maar medaillekansen worden haar in Milaan niet toegedicht.
Datzelfde geldt voor alpineskiërs Noa en Barnabás Szöllös. De uit Hongarije afkomstige broer en zus nemen deel aan liefst zes onderdelen in het alpineskiën, van de slalom tot de afdaling. Ten slotte is er nog Attila Mihaly Kertész die meedoet in het langlaufen. Geboren en getogen in Hongarije, deed hij gioer en werd hij Israëlisch staatsburger na zijn huwelijk met een Joodse vrouw. In het dagelijks leven is Kertész overigens dierenarts. Dat beroep verricht hij in een land dat nog minder met wintersport wordt geassocieerd dan Israël. De eerste langlaufer ooit die de Joodse staat vertegenwoordigt op de Olympische Spelen zal het niet gemakkelijk hebben trainingsfaciliteiten te vinden in … Thailand.
