De charediem moeten eraan geloven
Analyse

De charediem moeten eraan geloven

Een historische beslissing van het Israëlische hooggerechtshof: de dienstplicht wordt uitgebreid naar ultraorthodoxe jonge mannen. De IDF zit te springen om mankracht, maar de charediem lijken zich niet bij het vonnis neer te leggen.

Bart Schut 06 juli 2024, 08:00
De charediem moeten eraan geloven
Duizenden charediem demonstreren in Jeruzalem tegen de dienstplicht voor ultraorthodoxe jonge mannen. Foto: Chaim Goldberg/Flash90

De kogel is door de synagoge. Unaniem zette het hooggerechtshof een streep door de discriminatie van seculiere Israëli’s. De charediem, al decennia de facto vrijgesteld van militaire dienstplicht, moeten van de opperrechters het leger in. Doorslaggevend was waarschijnlijk het urgente gebrek aan mankracht waar de IDF mee worstelt, omdat die oorlog moet voeren in Gaza en tegelijkertijd een grote strijdmacht in het noorden paraat moet houden voor het geval het echt mis gaat tegen Hezbollah. 

Het hof in Jeruzalem heeft de regering van Benjamin Netanyahu lang genoeg de tijd gegeven om met een politieke oplossing te komen. Maar de premier en zijn religieuze bondgenoten lieten keer op keer zien dat de veiligheid van de Joodse staat voor hen ondergeschikt is aan het eigenbelang. Ook na 7 oktober. Netanyahu weigert zelfs nu de generaals in Tel Aviv schreeuwen om meer troepen, maatregelen te nemen die slecht vallen bij zijn ultraorthodoxe coalitiepartners. Terwijl de opperrechters over hun vonnis beraadslaagden, probeerde de regering wetten door de Knesset te jagen die de leeftijd van de vrijgestelde charediem verlaagt en de maximumleeftijd waarop reservisten nog opgeroepen kunnen worden, juist verhoogt.

Seculiere Israëli’s zien een verband tussen die twee zaken: hun kinderen, echtgenoten en vaders moeten steeds langer hun leven in de waagschaal stellen zodat ultraorthodoxe mannen – over charedivrouwen hebben we het maar niet – veilig in hun jesjieves kunnen blijven studeren. De overheid betaalt hen met geld dat wordt opgehoest door diezelfde seculiere Israëli’s. Want de economische opbrengst voor de Joodse staat van de ultraorthodoxen is verwaarloosbaar, zo niet negatief.

De wil van God

Aan die onrechtvaardigheid moest een einde komen en omdat de politiek zich al decennia door het Sefardische Shas en het Asjkenazische Verenigd Tora Jodendom laat gijzelen, was het aan de opperrechters om in te grijpen. Zo’n 65 duizend ultraorthodoxe mannen zouden nu opgeroepen kunnen – en volgens advocate-generaal Gali Baharav Miara moeten – worden. Het hooggerechtshof verbood verdere financiering aan jesjiva’s voor studenten die eigenlijk in de IDF zouden moeten dienen. 

Waarom verzet de ultraorthodoxie zich zo fel tegen de dienstplicht? Dat is niet omdat de charediem principieel tegen geweld zijn, zoals eenieder die weleens op zaterdag met de auto door Mea Shearim heeft gereden zal weten. Ultraorthodoxe demonstranten tegen de dienstplicht (voor hen althans) zijn bereid geweld te gebruiken tegen de politie. Het formele argument dat hun leiders aandragen is dat de opbrengst van verdere Torastudie net zo belangrijk zou zijn voor de veiligheid van de Joodse staat als dienen in gevechtseenheden van de IDF. Sterker nog, juist dankzij studie in de jesjieves wint Israël keer op keer zijn oorlog, menen ultraorthodoxe rabbijnen. De overwinningen in 1948, 1967 en 1973 zijn volgens hen het resultaat van wonderen, van de wil van God – niet van een professioneel, goed getraind en uiterst gemotiveerd leger. 

De overgrote meerderheid van de Israëli’s verwijst die overtuiging naar het rijk der fabelen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat hoogstwaarschijnlijk ook de meerderheid van de charediem er niet echt in gelooft. De ware reden voor het felle verzet tegen de dienstplicht ligt elders. De ultraorthodoxe leiders zijn met name bang dat de ervaringen in de IDF, de ontmoetingen met de seculiere wereld, zullen leiden tot een verandering in het gedrag van hun jonge mannen. De angst voor een veranderde levensstijl als gevolg van nieuwe, tijdens de dienstplicht opgedane ervaringen is bij de ultraorthodoxie groot. 

Compromis

Dit blijkt uit de opstelling van veel charedische leiders die zelfs vinden dat ultraorthodoxe jonge mannen die helemaal niet studeren, toch niets in de IDF te zoeken hebben. Moshe Maya, een binnen Shas invloedrijke rabbijn, is hier een voorbeeld van. In een reactie op het vonnis van het hooggerechtshof liet hij weten dat het ook voor niet-studenten verboden is het leger in te gaan: “Zij die dat wel doen zullen de [regels van de] sjabbat overtreden.” Duizenden jonge charediem krijgen zelfs onder de lakse regels van de regering-Netanyahu vrijstelling onder valse voorwendselen, omdat zij in de praktijk helemaal niet aan een jesjiva verbonden zijn. 

De angst voor een veranderde levensstijl is levensgroot binnen de ultraorthodoxie

De houding van de 85-jarige Maya wordt niet unaniem gedeeld door de leiders van Shas. Een aantal van hen ziet de dienstplicht voor ultraorthodoxe niet-studenten als een compromis om de studenten uit de wind te houden. De IDF heeft al laten weten dat het dit jaar om logistieke redenen niet meer dan drieduizend charediem kan opnemen, al zal dat in de komende jaren snel meer worden. 

Vooralsnog lijken de pragmatici binnen de ultraorthodoxie echter in de minderheid. De meerderheid volgt de denkwijze van religieuze extremisten als de afzwaaiende Sefardische opperrabbijn Yitzhak Yosef, die dreigt dat de charediem Israël zullen verlaten zodra de dienstplicht ook naar hun gemeenschap wordt uitgebreid. Dit kwam hem op hoongelach uit seculiere kringen te staan. Oppositieleider Yair Lapid wees Yosef er fijntjes op dat in Brooklyn of Antwerpen niemand uitkeringen krijgt om aan jesjieves te studeren en dat zijn aanhangers daar zullen moeten werken voor de kost. 

Stinkdierwater

De reactie in ultraorthodoxe kringen is er niet minder fel op. Duizenden jonge mannen uit de sjwartse wijken van Jeruzalem gingen de straat op, waarbij zij opnieuw toonden geweld niet te schuwen. De politie zag zich genoodzaakt waterkanonnen in te zetten met ‘stinkdierwater’. Leiders van Shas en VTJ dreigen nu uit de regering te stappen wanneer hun aanhangers gedwongen worden in dienst te gaan. Maar waar willen zij naartoe? Een regering zonder Benjamin Netanyahu aan het hoofd zal nog veel sneller gehoor geven aan het vonnis van het hooggerechtshof.

De verliezen in Gaza trekken een zware wissel op de IDF. Foto: Chaim Goldberg/Flash90

De vraag is nu vooral wat Likoed – in naam nog steeds een seculiere partij – zal doen. Verschillende Knessetleden en zelfs ministers, onder wie de portefeuillehouder op Defensie Yoav Gallant, hebben al gezegd Netanyahu niet te steunen als hij probeert zijn religieuze coalitiepartners tevreden te stellen door via wetgeving de uitspraak van de opperrechters te omzeilen. Yuli Edelstein, de invloedrijke voorzitter van de Knessetcommissie voor Buitenlandse Zaken en Defensie, liet weten dat de charediem eraan moeten geloven. Niet omdat het hooggerechtshof dat zegt – het hoogste juridische orgaan is onverminderd impopulair onder Likoedpolitici – maar omdat de IDF om mannen zit te springen: “Wat het leger nodig heeft, krijgt het leger,” zei Edelstein. 

‘Wat het leger nodig heeft, krijgt het leger’

IDF-stafchef luitenant-generaal Herzi Halevi zei in een reactie op het vonnis dat het leger zo snel mogelijk bataljons wil vormen van charedische dienstplichtigen om zo de moegestreden reservisten rust te geven: “Zij zijn al acht maanden van huis, bijna zonder onderbrekingen.” Hoe snel dat gaat gebeuren, hangt zoals gezegd van de logistieke capaciteit van de IDF af, maar ook van eventuele politieke compromissen. Ondanks de unanimiteit van de opperrechters – onder wie ten minste twee religieus praktiserende – wil het hooggerechtshof de regering daartoe nog wel enige ruimte geven. De juridische macht laat zo, ondanks de historische uitspraak, zien in ieder geval niet op ramkoers te liggen.

Opmerkingen (2)
Gerda Schrijver 08 juli 2024, 08:44
Koning David bad en leerde veel over zijn G,d. Maar hij voerde ook oorlog tegen de Filstijnen en heidense volken. Hij speelde de citer, componeerde de psalmen. Hij stelde de eredienst van Jaweh in in Jeruzalem. De Charediem moet meer liefdevol kijken naar de vermoeide reservisten en daarom moeten zij nu opstaan en mee gaan strijden voor hun volk, om zo deze uitgeputte militairen thuis hun welverdiende rust te gunnen. Hun kumzitz is prachtig om te horen, maar ik vind dat zij dit ook in praktijk moeten brengen. Koning David getuigde hier zo duidelijk van in de Tenach.
Bas Fortuin 08 juli 2024, 11:51
De Charediem moeten eraan geloven? Denk ik ook Bart! Waar een wil is-is een weg! Onbegrijpelijk: De IDF heeft laten weten dat het dit jaar om logistieke redenen niet meer dan 3000 Charediem kan opnemen? Als de regering van Netanyahu en IDF het nu laat afweten in de oorlog met Hamas/Iran, zijn ze verloren! Mannen/Vrouwen in Israel zijn woedend op regering, zij moeten de strijd met Hamas/Iran aangaan met hulp v/d God van Israel. Hoe dan? Moedige vrouwen als Deborah-Jaël-Judith, wisten vurig te strijden door de Torah. Mirjam [Exodus 15] met alle vrouwen prezen JHWH met Tamboerijn & Dans voor de verpletterende Ondergang van Farao en zijn gehele leger! Joodse mannen/vrouwen van IDF 2024 in oorlog met Hamas/Iran zullen geschiedenis schrijven! Denk aan de overwinningen van Israel in 1948, 1967 en 1973. Hamas/Iran is niet te verslaan? Psalm 149 leert wel beter. Am Israël Chai! Als de Knesset dat met één mond gaat proclameren zal ze met Gods Hulp alle Tirannie in M-O overwinnen!
Plaats opmerking

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Max 1000 tekens. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *