Eindelijk reageerde premier Rob Jetten op de uitspraak van Timmermans, die Israël met nazi-
Duitsland vergeleek. Israël zou nu met Palestijnen hetzelfde doen als wat Hitler met de Joden deed. Je maag keert zich om bij deze abominabele vergelijking. Ik had gehoopt dat Jetten wijze, krachtige en waarschuwende woorden zou vinden om zo’n haatstatement te berispen. De maatschappelijke druk op hem werd opgevoerd. Dat mag Jetten als compliment in z’n zak steken, want als men naar de premier kijkt in de verwachting dat hij kan herstellen wat moreel ontspoord is, dan is dat een blijk van groot vertrouwen.
Maar de premier reageerde teleurstellend lauw en omzichtig. In een persconferentie: “Ik vind dit soort historische vergelijkingen nooit heel erg behulpzaam. Het zijn twee totaal verschillende situaties met een hoop leed en ellende. Laten we die apart bekijken en beoordelen.” Klinkt niet onredelijk, maar hier wordt zoveel weggelaten dat de reactie bijna betekenisloos blijft.
Sneeuwbaleffect
Ten eerste: wat bedoelt Jetten met ‘dit soort vergelijkingen’? Mag je niets meer vergelijken met de misdaden van nazi-Duitsland? Dat zou betekenen dat moderne fascistenverering ook niet meer eraan gerelateerd kan worden. Datzelfde geldt voor vergelijkingen tussen de jaren dertig en het geniepige (institutionele) antisemitisme van nu. Nee, de vergelijking van Timmermans is niet ondeugdelijk omdat die ‘niet behulpzaam’ is, maar omdat-ie kant noch wal raakt en daarmee een andere bedoeling lijkt te hebben dan feiten belichten. Die vergelijking lijkt gemaakt om Timmermans positie binnen Pro te versterken, de partij die hij geen verkiezingszege kon bezorgen en die hij ook niet kon verschonen van de antisemieten die er als paardenvliegen op af kwamen vanwege het intifada-activisme en de ‘antizionistische’ hetze die er broeide. Timmermans dacht misschien zichzelf te kunnen rehabiliteren in die regionen waaruit hij op de avond van zijn verkiezingsnederlaag gedeserteerd is.
‘Niet behulpzaam’ is zo’n understatement dat het bijna ironisch klinkt
Wat hij nu uitkraamt had stevige kritiek van Jetten verdiend. Het is niet toelaatbaar dat een Nederlandse minister van staat Israël van een nieuwe Holocaust beschuldigt, terwijl dat een leugen is en bovendien iets wat overlevenden en hun nabestaanden enorm veel pijn doet. Iedereen weet dat zo’n leugen een giftig sneeuwbaleffect heeft; het is koren op de molen van de succesvolste schreeuwers van nu, de supporters van de ‘bevrijders’ van 7 oktober. Wat antisemitisme betreft reiken die royaal de hand aan groeiend extreemrechts, in heel Europa. En Jetten heeft werkelijk geen inhoudelijk commentaar?
Ranzig
De woordkeuze ‘niet behulpzaam’ is zo’n understatement dat het bijna ironisch klinkt. Het is ook een grap, omdat er geen consequenties zijn. In krantenkoppen was te lezen dat de premier ‘afstand nam’ van Timmermans. Welnee, hij was een centimeter opzijgeschoven om vervolgens vierkant achter Timmermans te gaan staan. De uitspraak van de voormalige PvdA-leider was ontoelaatbaar ranzig en grievend en mogelijk bewust zo bedoeld, omdat de man niet dom, onbelezen of onervaren in de politiek is.
Hij weet donders goed wat hij zegt. Alleen al dit effectbejag met de zwartste bladzijden van de geschiedenis maakt van Timmermans een ongeschikte minister van staat. In die hoedanigheid zou hij ooit de koning moeten adviseren. God verhoede. Jetten kan dat voorkomen door hem die functie te ontnemen. Succes daarin is misschien kansloos in onze regentencultuur. Maar dan heeft Jetten tenminste getoond waar hij staat in deze explosieve tijden. Nu staat hij achter Timmermans en, doordat hij niets doet, niet eens excuses voorstelt, achter diens kwalijke uitspraken.
